Novi front Bliskog istoka: Jemen u središtu borbe za moć

Dobar dan i po činilo se kao da bi Jemenmogao postati poprište odmjeravanja snaga izmeđuSaudijske Arabije i Ujedinjenih Arapskih Emirata (UAE). Ali za sada izgleda da se sukob privremeno smirio.

Napetosti su počele početkom decembra, kada su trupe takozvanog Južnog prelaznog savjeta (STC) preuzele kontrolu nad velikim dijelovima jemenskih provincija Hadramaut i Mahra. STC je savez više grupa koje žele da južni Jemen postane nezavisna država.

Kao odgovor na taj prodor, jemenska vlada pod predsjednikom Rašadom al-Alimijem zvanično je zatražila pomoć Saudijske Arabije protiv Južnog prelaznog savjeta.

Nakon toga saudijska avijacija napala je položaje STC-a. U utorak ove sedmice Saudijska Arabija bombardovala je jemensku luku Mukala. Meta je navodno bila isporuka oružja iz Emirata Južnom prelaznom savjetu.

Ubrzo nakon toga Al-Alimi je proglasio vanredno stanje u trajanju od 90 dana te naredio zatvaranje svih luka i graničnih prelaza u Jemenu na 72 sata. Uz to je zatražio da Ujedinjeni Arapski Emirati povuku sve svoje trupe prisutne u zemlji u roku od 24 sata.

Kako je objavila državna jemenska novinska agencija SABA, Al-Alimi je svojim dekretom praktično stavio van snage čitav odbrambeni sporazum između Jemena i UAE. Na osnovu tog sporazuma obje zemlje su godinama zajedno ratovale protiv Huta, pobunjenika koje podržava Iran.

Interesi STC-a

STC je u početku bio dio široke alijanse protiv pobunjeničke Huti milicije. Ona se početkom 2000-ih pobunila protiv tadašnje vlade predsjednika Alija Abdulaha Saliha, koji je svrgnut 2011, a potom i protiv vlade koja je došla nakon. Godine 2014. pobuna je gurnula Jemen u građanski rat.

Uprkos svemu tome, STC nikada nije izgubio iz vida svoj glavni cilj: stvaranje nezavisnog južnog Jemena. Posebno je tokom ove godine STC sve otvorenije djelovao protiv aktuelne vlade predsjednika Rašada al-Alimija. Prije nekoliko dana Al-Alimi je čak zvanično tražio pomoć Saudijske Arabije protiv STC-a.

Dvije važne provincije

Provincija Hadramaut, koju su sada velikim dijelom zauzele STC-ove snage, smatra se ključnim dijelom jemenske ekonomije zbog svojih nalazišta nafte i gasa. U njoj se takođe nalazi jedan od glavnih graničnih prelaza ka Saudijskoj Arabiji, pa provincija igra važnu ulogu i u bezbjednosti granice i u trgovini.

I provincija Al-Mahra smatra se ekonomskim centrom Jemena, zahvaljujući svojim lukama i dobro razvijenoj infrastrukturi. Zbog svog položaja uz granicu Omana i Saudijske Arabije, politički je posebno osjetljiva. „Njena lokacija čini da bilo kakve tenzije na istoku predstavljaju ključno granično pitanje, a ne samo lokalnu krizu“, navodi Al Džazira. „Svaka široka destabilizacija u toj oblasti imaće posljedice ne samo u Jemenu, nego i na ekonomiju regiona, na graničnu bezbjednost i na brige u vezi stabilnosti trgovinskih puteva.“

Hutiji profitiraju

Zbog toga Rijad ima interes da očuva političku stabilnost u istočnom Jemenu, navodi dalje Al Džazira. Prodor STC-a sada predstavlja test ne samo za Saudijsku Arabiju, već i za čitavu koaliciju koju ona predvodi.

Najviše bi od sukoba proteklih dana mogla profitirati Huti milicija. Ona je mogla mirno posmatrati kako se front protiv nje raspada. Da li će se ikada ponovo ujediniti, ostaje neizvjesno.