موانع بوروکراتیک آلمان جذب نیروی کار ماهر را دشوار میکند
۱۴۰۴ بهمن ۱۵, چهارشنبه
در یک کلاس آموزشی در چنای در جنوب هند حدود ۲۰ پرستار به شدت در حال یادگیری زبان آلمانی هستند. آنها باید در طی تنها شش ماه به زبان آلمانی در حدی تسلط پیدا کنند که بتوانند در آلمان کار کنند.
رامالاکشی یکی از آنها است. او به دویچه وله میگوید خانوادهاش با وجود مشکلات مالی، چندین هزار یورو فراهم کردهاند تا هزینه آموزش او به عنوان پرستار را بپردازند.
بیشتر بخوانید: هندیها پردرآمدترین نیروی کار خارجی در آلمان شناخته شدند
در هند، پرستاری یک دوره دانشگاهی سهساله است، در حالیکه در آلمان یک رشته دانشگاهی نه، بلکه یک دوره آموزش مسلکی (Ausbildung) محسوب میشود. رامالاکشی میخواهد پس از شروع فعالیت حرفهای، به خانوادهاش کمک کند. او میگوید: «هدفم این است که در خارج کار کنم. میخواهم خانوادهام را از نظر مالی تأمین کنم و زندگی ام را بسازم.»
حکومت ایالت تامیل نادو که چنای پایتخت آن است، هزینه کورس زبان این پرستاران را میپردازد تا با بیکاری در محل مبارزه کند و به خانوادههای محروم این فرصت را بدهد که از تقاضای جهانی برای نیروی کار پرستاری بهرهمند شوند. آژانسهای خصوصی نیز نرسهای هندی را به کارفرمایان آلمانی معرفی میکنند.
جستجوی نیروی کار
آلمان بهشدت با کمبود نیروی کار ماهر و مسلکی روبهرو است. نسل به اصطلاح پرنوزاد (Babyboomer) طی سالهای آینده بازنشسته میشود و از بازار کار خارج خواهند شد. همزمان، رقم زاد و ولد در این کشور بسیار کم است.
در شفاخانهها پرستاران و در مکاتب شمار معلمان کم است و در بخش فناوری اطلاعات، توسعهدهنده کافی وجود ندارد. طبق برآورد انستیتوت بازار کار و تحقیقات شغلی (IAB) در نورنبرگ، آلمان باید برای حفظ وضعیت موجود هر سال ۳۰۰ هزار نیروی کاری ماهر و متخصص جذب کند.
بیشتر بخوانید: تحقیق: آلمان تا ۲۰۴۰ سالانه به ۲۸۸ هزار کارگر خارجی نیاز دارد
میشائیل اوبِرفیشتر، پژوهشگر انستیتوت بازار کار و تحقیقات شغلی در نورنبرگ به دویچهوله میگوید که بدون این نیروهای جدید، آلمانیها باید بیشتر کار کنند، دیرتر بازنشسته شوند یا با رفاه کمتر کنار بیایند.
بدون «کارگران مهمان» خبری از «معجزه اقتصادی» نبود
پس از جنگ جهانی دوم (۱۹۳۹ تا ۱۹۴۵) آلمان یک دوره رونق رشد اقتصادی را تجربه کرد که تا امروز به عنوان «معجزه اقتصادی» یاد میشود. در دهههای ۱۹۵۰، ۱۹۶۰ و اوایل ۱۹۷۰ اقتصاد چنان به شدت رشد میکرد که کشور مجبور شد برای پاسخ به تقاضای رو به افزایش، کارگرانی از خارج جذب کند.
بیشتر بخوانید: اقتصاد آلمان به دلیل کمبود نیروی کاری دهها میلیارد یورو را از دست میدهد
آلمان با کشورهایی مانند ایتالیا، یونان، ترکیه و سایر کشورها قراردادهای رسمی امضا کرد تا به اندازه کافی کارگران مورد نیاز از خارج وارد آلمان شوند.
تا سال ۱۹۷۳، زمانی که این سیاست متوقف شد، ۱۴ میلیون نفر برای کار به آلمان آمدند. آنها «کارگران مهمان» نامیده شدند، چون تصور بر این بود که پس از چند سال به کشورشان بازمیگردند، اما بسیاری ماندند و زندگی تازهای برای خود در آلمان ساختند.
موانع بوروکراتیک
حالا نیز آلمان بار دیگر به نیروی متخصص خارجی نیاز دارد. اما مهاجران برای کار در این کشور با موانع زیادی روبهرو هستند.
زهرا، که اهل ایران است، پس از اتمام تحصیل در آلمان ابتدا اجازه کار نداشت. او به دویچه وله گفت: «تقریباً یک سال طول کشید تا یک وقت ملاقات برای تبدیل ویزای دانشجویی به ویزای کاری بگیرم.»
زهرا برای این که با ادارات دچار مشکل نشود، نمیخواهد نام کاملش منتشر شود. او آلمانی روان صحبت میکند، در دانشگاه تدریس و در بخش پژوهش کار میکند. اما پس از سالها، مجوز کار او هنوز هم موقتی است و با هر تغییر شغل یا تغییر قرارداد، باید دوباره با ادارات مربوطه تماس بگیرد. او میگوید: «بعضی وقتها به این فکر میکنم که آیا واقعاً میخواهم در اینجا زندگی کنم؟»
بعضی از دوستانش به کانادا رفتهاند و حالا شهروند کانادا هستند؛ «برعکس من بعد از ششو نیم سال زندگی در آلمان هنوز باید این مراحل را طی کنم.»
بیورن مایباوم، وکیل مهاجرت در شهر کلن به دویچه وله گفت که تجربه زهرا برای خارجیها موضوعی غیرمعمول نیست، «متأسفانه در سراسر آلمان چنین است.»
دفتر او هر سال بر روی حدود ۲۰۰۰ مورد از چنین پروندههای مهاجرتی کار کرده و تلاش میکند که روند مهاجرت را سرعت بخشد. موکلان او شامل «داکتران، پرستاران، انجینیرها و رانندگان موترهای باربری» هستند.
این وکیل، مشکل اصلی را فشار بیش از حد بر ادارههای مهاجرت میداند. به گفته او، کار روی پروندهها ماهها و حتی یک سال را در بر میگیرد.
او میگوید که این وضعیت برای متقاضیان «فقط ناامیدکننده است، و این پیامی نیست که ما باید به جهان بفرستیم. گذشته از اینها ما به عنوان یک کشور در رقابت (برای جذب نیروی کار) قرار داریم.»
نیروهای متخصص و پناهجویان
طبق تازهترین آمار اداره فدرال مهاجرت و پناهندگی، در حال حاضر حدود ۱۶۰ هزار خارجی با اجازه اقامت بهعنوان نیروی کار ماهر در آلمان زندگی میکنند.
اما ادارههای مهاجرت علاوه بر این مسئول رسیدگی به درخواستهای پناهندگی میلیونها پناهجویی هستند که در سالهای اخیر بهدلیل جنگها و درگیریها، به عنوان مثال از سوریه یا اوکرایین به آلمان آمده اند. دیجیتالی نشدن کافی کارهای ادارات نیز این روندها را کندتر میکند.
تعداد پناهجویان و پناهندگان از سال ۲۰۱۵ بهشدت افزایش یافته، اما حکومت نتوانسته اکثر آنها را در بازار کار ادغام کند. در نتیجه این موضوع نارضایتی عمومی از سیاست مهاجرتی افزایش یافته است. حزب راستگرای آلترناتیو برای آلمان (AfD) محبوبیت بیشتری یافته و اکنون دومین حزب بزرگ در پارلمان آلمان «بوندستاگ» است و در بسیاری از پارلمانهای ایالتی نیز حضور دارد.
از تامیل نادو تا راینلندفالتس
کایالوی راجاویل پرستاری است که در کلینیک «بیدیاچ» در شهر کوچک والندار در نزدیکی کوبلنس در ایالت راینلند-فالتس در غرب آلمان در حال رسیدگی به بیماران است.
راجاویل اهل تامیل نادوی در جنوب هند است و تنها چند ماه میشوذ که در آلمان است. او میگوید در ابتدا صحبت به زبان آلمانی برایش دشوار بوده، «اما رئیس و همکارانم به من و دیگران خیلی کمک کردند. آنها به ما احترام دارند.»
او یکی از حدود ۴۰ پرستاری است که در سالهای اخیر این کلینیک استخدام کرده است. بیشتر آنها از هند و سریلانکا هستند و اغلب آنها از طریق آژانسهایی معرفی میشوند که بین ۷۰۰۰ تا ۱۲ هزار یورو برای معرفی هر فرد دریافت میکنند. روند استخدام ممکن است تا ۹ ماه طول بکشد.
نگرانی از بیگانهستیزی
یورگ بیبراخ، رئیس خدمات پرستاری در کلینیک والندار به دویچه وله میگوید هندیهایی که میخواهند در آلمان کار کنند، درباره نژادپرستی و بیگانهستیزی نگرانی دارند: «در هند هم این موضوع را شنیدهاند. از ما درباره تحولات سیاسی و احزاب سیاسی مختلف سوال میکنند.»
دلایل زیادی وجود دارد که این نیروهای کاری جدید پس از پایان قرارداد دوساله تمایلی به تمدید آن نداشته باشند، مانند دلتنگی، مشکلات خانوادگی یا دشواریهای ادغام فرهنگی. به همین دلیل، کارفرمایان باید حس استقبال و امنیت را برای کارکنان خارجی ایجاد کنند.
کلینیک «بیدیاچ» حالا برای رقابت با سایر کشورها در جذب پرستاران هندی، برنامهای را برای جوانان هندی و سریلانکایی ارائه میدهد که به تازگی از مکتب فارغ شده اند. در این برنامه، این جوانان میتوانند آموزش پرستاری خود را در آلمان سپری کنند.
مزیت این کار سرعتبخشی به ادغام و ورود به بازار کار است. از آنجایی که آموزش در آلمان انجام میشود، نیاز نیست مدارک تحصیلی آنها به رسمیت شناخته شود، روندی پیچیده که مقررات متفاوت در ۱۶ ایالت آلمان آن را پیچیدهتر میکند.
بیبراخ میگوید برای اینکه آلمان برای نیروی جوان خارجی جذابتر شود، ادارات باید سریعتر و قوانین باید یکپارچهتر شوند: «همه میگویند به کارگران ماهر نیاز داریم، اما ما هنوز با یک فرهنگ پذیرا که در آن همه چیز به راحتی پیش بروند، فاصله زیادی داریم.»