آنچه در مورد هانتاویروس باید بدانید

در یک کشتی تفریحی که از ارجنتاین به سمت کیپ‌وِرد در حرکت بود، سه مسافر، یک زوج هالندی و یک زن آلمانی، پس از شیوع مشکوک هانتاویروس جان خود را از دست دادند. این ویروس در یک مسافر دیگر نیز تأیید شده است. بنا بر گزارش رسانه‌ها، این فرد ۶۹ ساله اکنون در افریقای جنوبی تحت مراقبت‌های ویژه قرار دارد. چند تن از اعضای خدمه نیز به‌شدت بیمار شده‌اند. سازمان جهانی صحت شمار کل موارد هانتاویروس را هشت مورد برآورد کرده که تا کنون سه مورد آن تأیید شده است.

این‌که مسافران دقیقاً چگونه و در کجا به این ویروس آلوده شده‌اند، هنوز روشن نیست.

دفتر منطقه‌ای سازمان جهانی صحت برای اروپا روز دوشنبه در یک اعلامیه گفت: «خطر برای عموم مردم همچنان پایین است. هیچ دلیلی برای هراس یا محدودیت‌های سفر وجود ندارد.»

روز چهارشنبه هفته گذشته گزارش شد که  زن هالندی درگذشته و بیماری که اکنون در افریقای جنوبی درمان می‌شود، به نوع آندِس ویروس هانتا آلوده بوده‌اند. هرچند این نوع هانتاویروس نادر است، اما تنها سویه شناخته‌شده‌ای است که می‌تواند از انسان به انسان منتقل شود و میزان مرگ‌ومیر آن از بسیاری انواع دیگر بالاتر است.

کشتی‌ای که این شیوع در آن روی داده است «هوندیوس» نام دارد و توسط شرکت هالندی Oceanwide Expeditions  اداره می‌شود. در مجموع ۱۴۹ مسافر و خدمه در این کشتی حضور داشتند.

هانتاویروس چیست و چگونه انتقال می‌یابد؟

هانتاویروس عامل یک بیماری زئونوتیک، یعنی بیماری مشترک انسان و حیوانات است و معمولاً از حیوان به انسان منتقل می‌شود. ویروس آندِس این خانواده یک استثنا است که گمان می‌رود توان انتقال از انسان‌به‌انسان را دارد، هرچند انتقال آن معمولاً به تماس نزدیک و طولانی‌مدت نیاز دارد. این نوع ویروس در چیلی و ارجنتاین دیده شده است، جایی که تصور می‌رود مسافران کشتی آلوده شده باشند.

بیشتر بخوانید: ۱۰ خطرناک‌ترین ویروس در جهان را بشناسید

میزبانان طبیعی هانتاویروس‌ها عمدتاً گونه‌های مختلف موش‌ها هستند، هرچند ویروس در حشره‌خوارها، کورموش و خفاش‌ها نیز شناسایی شده است. حیوانات آلوده ویروس را از طریق بزاق، ادرار و مدفوع دفع می‌کنند.

انسان‌ها معمولاً از راه تماس با ترشحات جوندگان آلوده مبتلا می‌شوند. شایع‌ترین راه، استنشاق گردوغبار آلوده است، برای نمونه هنگامی که فضولات خشک‌شده یا مواد لانه‌های این حیوانات به عنوان گرد وارد هوا می‌شوند.

همچنین، آلودگی می‌تواند از راه بلعیدن ذرات آلوده یا تماس دست آلوده با چشم یا بینی رخ دهد. این ویروس می‌تواند چندین هفته در محیط زنده بماند. این گونه نیست که تنها تماس مستقیم با جوندگان آلوده منجر به انتقال ویروس شود، هرچند گزیدن حیوان آلوده نیز می‌تواند سبب عفونت شود.

علایم معمول هانتاویروس چیست؟

شدت بیماری به سویه یا نوع هانتاویروس بستگی دارد. انواع موجود در اروپا و آسیا معمولاً علایمی شبیه آنفلوانزا ایجاد می‌کنند: تب بالا برای سه تا چهار روز (بیش از ۳۸ درجهٔ سانتی‌گراد)، همراه با سردردی، درد شکم و درد پشت، هرچند برخی بیماران ممکن است این علایم را نداشته باشند.

صفحه اینستاگرام ما را دنبال کنید!

در برخی موارد، بیماری می‌تواند به تب خون‌‌دهنده با سندرم کلیوی پیشرفت کند؛ وضعیتی که موجب افت فشار خون و اختلال کارکرد کلیه می‌شود و ممکن است به نارسایی حاد کلیه بینجامد.

بر اساس یک بررسی علمی که در سال ۲۰۲۳ در مجله لانست (The Lancet) نشر شد، میزان مرگ‌ومیر این بیماری بسته به نوع ویروس از کمتر از ۱ درصد تا ۱۵ درصد متغیر است.

انواع موجود در امریکای شمالی و جنوبی می‌توانند سندرم ریوی ایجاد کنند؛ حالتی که در آن مایع در شُش‌ها تجمع می‌یابد، فشار خون افت می‌کند و نفس‌تنگی شدید بروز می‌کند. طبق همان مطالعه لنست، میزان مرگ و میر در این سندرم در حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد است.

هانتاویروس در آلمان

هانتاویروس‌ها سال‌هاست که در آلمان شناخته شده‌اند و معمولاً هر سال ۲۰۰ تا ۳۰۰۰ مورد آن گزارش می‌شود.

شایع‌ترین سویه آن در آلمان ویروس پومالا است که میزبان اصلی آن یک حیوان شبیه موش به نام «وُل کرانه‌ای» است. بر اساس مطالعهٔ لنست، میزان مرگ‌ومیر این سویه هانتاویروس حدود ۱ درصد است.

ابتلاهای انسانی به ویروس دوبراوا–بلگراد نیز در آلمان ثبت شده است. در حالی که پومالا تنها در غرب آلمان یافت می‌شود، دوبراوا–بلگراد به شرق آلمان محدود است، جایی که میزبان آن که یک نوع موش صحرایی است پیدا می‌شود.

ویروس سئول نیز گاه‌به‌گاه سبب عفونت هانتاویروسی در آلمان می‌شود.

پیامدهای درازمدت و درمان

پژوهش‌های تازه نشان می‌دهد که هانتاویروس حتی پس از فروکش‌کردن عفونت حاد نیز می‌تواند پیامدهای درازمدت بر سلامت داشته باشد. یافته‌ها حاکی از افزایش خطر برخی سرطان‌های خونی و بیماری‌های قلبی‌-عروقی در سال‌های پس از ابتلا است، هرچند سازوکارهای دقیق آن هنوز روشن نیست.

درمان هانتاویروس عمدتاً به کنترول علایم آن محدود می‌شود. موارد شدید ممکن است به دیالیز یا تنفس مکانیکی نیاز داشته باشند. در حال حاضر هیچ واکسنی برای هانتاویروس در اروپا، امریکای شمالی یا جنوبی در دسترس نیست. واکسن‌ها در چین و کوریای جنوبی استفاده می‌شوند، اما بنا بر گزارش لنست، اثربخشی آنها هنوز به‌طور علمی تأیید نشده است.

مطالب ویدیویی را در صفحه یوتیوب ما ببینید!

پژوهش درباره راه‌های درمانی جدید ادامه دارد. یک درمان آزمایشی مبتنی بر انتی‌بادی‌های به‌دست‌آمده از بهبودیافتگان در آزمایش‌های اولیه توانسته چندین سویهٔ هانتاویروس را خنثی کند. همچنین واکسن‌های «دی‌ان‌ای» که ویروس پومالا را هدف قرار می‌دهد، در تست‌های اولیه انسانی نتایج امیدبخشی نشان داده‌اند، نتایجی که در نوامبر ۲۰۲۴ منتشر شده است.