آیا تلاش اروپا به اخراج افغانها به طالبان مشروعیت میبخشد؟
۱۴۰۵ اردیبهشت ۲۳, چهارشنبه
همزمان با سفر نماینده ویژه اتحادیه اروپا در امور افغانستان به کابل در اوایل این ماه، گزارشهایی منتشر شد که ممکن است یک هیئت طالبان در تابستان امسال به بروکسل دعوت شود.
مارکوس لامرت، سخنگوی اتحادیه اروپاروز سه شنبه، ۱۲ ماه می، تائید کرد که کمیسیون اجرایی اتحادیه اروپا و وزارت عدلیه سویدن «به مقامهای دوفاکتو در افغانستان نامهای فرستاده است تا در مورد در دسترس بودن آنها برای جلسهای در سطح تخنیکی در بروکسل پرسوجو کنند.»
گفت که نمیتواند تأیید کند آیا طالبان به بروکسل سفر خواهند کرد یا نه، اما افزود که گفتوگوها میان اتحادیه اروپا و طالبان در سطح «تخنیکی» برای هماهنگی اخراج افغانها جریان دارد و این کار به درخواست بسیاری از کشورهای اروپایی انجام میشود.
مارکوس لامرت، سخنگوی اتحادیه اروپا، در پاسخ به پرسش دویچهوله گفت: «این تماسها پس از یک نامه مشترک از سوی ۲۰ وزیر امور داخله و مهاجرت [کشورهای عضو] به کمیسیون اروپا انجام شد»، نامهای که در آن کشورهای عضو خواستار «حمایت بیشتر اتحادیه اروپا» برای تسهیل بازگشتها شده بودند.
یک منبع دیپلوماتیک به خبرگزاری فرانسه گفته است که برنامه این است که یک هیئت «تخنیکی» طالبان «پیش از تابستان» به بروکسل دعوت شود.
بیشتر بخوانید: نگرانی گزارشگر ملل متحد از مذاکرات اتحادیه اروپا و طالبان راجع به اخراجها
در ماه اکتوبر، نزدیک به ۲۰ کشور اروپایی از کمیسیون اروپا خواستند با طالبان وارد تعامل شود و راهی را برای اخراج شهروندان افغان که اقامت قانونی ندارند یا بهعنوان تهدید امنیتی تلقی میشوند، پیدا کند.
تینِکه استریک، عضو پارلمان اروپا از هالند، به دویچهوله گفت: «مقامهای سویدن آمادهاند طالبان را دعوت کنند و مقامهای بلجیم آمادهاند [برای آنها] ویزا صادر کنند» تا یک هیئت طالبان بتواند به بروکسل سفر کرده و درباره شیوههای پذیرش افغانهای اخراجی با کمیسیون گفتوگو کند.
کشورهای زیر خواستار اخراج پناهجویان ردشده افغانستان هستند:
اما حتی اگر دعوتنامه هنوز بهطور رسمی از سوی کمیسیون صادر نشده و صرفاً در حال بررسی باشد، برخی نمایندگان پارلمان و فعالان میگویند گفتوگو با طالبان نیز بهخودی خود مشکلساز است.
استریک گفت: «ما همواره کودتای خشونتبار طالبان و سرکوب کامل شهروندان خود افغانستان [توسط طالبان] را محکوم کردهایم. حالا اگر اتحادیه اروپا با آنان همکاری کند، قدرت بسیار مهمی را که به رسمیتنشناختن طالبان است از دست میدهد، زیرا صحبتکردن با آنان به معنای عادیسازی است و اینگونه آنان به رهبر یک کشور مانند هر رهبر دیگری تبدیل میشوند.»
طالبان پس از فروپاشی حکومت مورد حمایت امریکا در ماه آگست ۲۰۲۱، قدرت را در افغانستان به دست گرفتند. این گروه تمام نهادهای دولتی افغانستان را در اختیار دارد، اما بهجز روسیه، هیچ کشوری طالبان را بهعنوان حکومت مشروع افغانستان به رسمیت نشناخته است.
در سالهای پس از تسلط طالبان، آزادیهای مدنی بهشدت کاهش یافته است. طالبان عملاً زنان و دختران را از زندگی عمومی حذف کرده و حقوق آنان در زمینه آموزش و کار را سلب کردهاند.
چه چیزی مانع اخراجها میشود؟
شمار زیادی از کشورهای اروپایی در ماه اکتوبر در ابتکاری به رهبری بلجیم از کمیسیون اروپا خواستند برای ممکن ساختن اخراج افغانها دست به کار شود.
بلغاریا، قبرس، آلمان، استونیا، فنلند، یونان، مجارستان، ایرلند، ایتالیا، لیتوانیا، لوکزامبورگ، مالتا، هالند، اتریش، پولند، سلواکیا، جمهوری چک، سویدن و همچنان ناروی که عضو اتحادیه اروپا نیست، از اتحادیه اروپا خواستند راههای عملی برای اخراج افغانهایی با پیشینه جرمی پیدا کند.
بیشتر بخوانید: ۲۰ کشور اروپایی برای اخراج افغانها همزمان تلاش میکنند
این کشورها از کمیسار اتحادیه اروپا در امور پناهندگی و مهاجرت، مگنوس برونر، خواستند سازوکاری را برای بازگشت دادن این افغانها با طالبان تنظیم کند.
آنلین فان بوسایت، وزیر پناهندگی و مهاجرت بلجیم، آن زمان گفته بود: «کشورهای عضو از شمال تا جنوب و از غرب تا شرق با یک مانع مشترک روبهرو هستند: ما نمیتوانیم شهروندان غیرقانونی یا مجرم افغانستان را حتی پس از محکومیت بازگردانیم. این وضعیت اعتماد عمومی به سیاست پناهندگی را تضعیف میکند و خطراتی برای امنیت ما ایجاد میکند. زمان اقدام جمعی فرا رسیده است.»
ساسکیا بریکمونت، عضو پارلمان اروپا از بلجیم و نماینده حزب سبزها، گفت که کشورهای عضو به کمیسیون نیاز دارند تا با طالبان یک توافق «پذیرش مجدد» امضا کند تا اخراجها ممکن شود.
او گفت: «به نظر میرسد دولتها مصمماند آنها [طالبان] را برای گفتوگو به بروکسل دعوت کنند؛ زیرا اگر بخواهند افغانها را به افغانستان و نزد طالبان بازگردانند، به یک توافق پذیرش مجدد با حکومت موجود نیاز دارند.»
او افزود که «چنین توافقی معمولاً میان یک حکومت یا اتحادیه اروپا و یک کشور ثالث امضا میشود» و در این مورد، خطر آن وجود دارد که طالبان در وضعیت یک حکومت به رسمیتشناخته شده قرار داده شود.
با این حال، برخی کشورها مسیر مستقل خود را در پیش گرفته و بدون میانجیگری اتحادیه اروپا اخراجها را آغاز کردهاند. آلمان دو سال پیش اخراج افغانهای دارای سابقه جرمی را آغاز کرد و تاکنون بیش از ۱۰۰ افغان را بازگردانده است.
بیشتر بخوانید: وزیر داخله آلمان: یک سیستم کارآمد با افغانستان ایجاد کردهایم
سخنگوی سازمان عفو بینالملل به دویچهوله گفت که کشورهای اروپایی مانند آلمان و اتریش در یک سال گذشته تلاشها برای بازگرداندن اجباری افغانها را افزایش دادهاند و «مذاکرات در جریان است و انتظار میرود در هفتههای آینده یک مأموریت تخنیکی از سوی مقامهای طالبان به بروکسل انجام شود.»
ویبکه یودیت، مسئول سیاستگذاری و دادخواهی در سازمان آلمانی «پروازول» گفت که آلمان ممکن است بر دیگر کشورها برای مطالبه اخراجها تأثیر گذاشته باشد.
او گفت: «ما بسیار نگرانیم که اکنون عین همان فشار در سطح اروپا از سوی کشورهای دیگر برای اخراج افغانها دیده میشود. من مطمئنم که آلمان در این روند تأثیرگذار بوده و نشان داده که چنین همکاری با طالبان ممکن است.»
«بحران شدید بشری» در افغانستان تحت حاکمیت طالبان
فعالان حقوق بشر میگویند تعامل با طالبان به اعتبار اتحادیه اروپا آسیب جبرانناپذیر وارد میکند و خطر عادیسازی گروهی را در پی دارد که به اِعمال شکنجه، تروریسم و محرومکردن دختران از آموزش ثانونی و زنان از بیشتر مشاغل متهم است.
سازمان عفو بینالملل تلاشها برای اخراج افغانها به افغانستان را محکوم کرده است، کشوری که به گفته این سازمان «در آن سرکوب حقوق بشر بهخوبی مستند شده، نقض حقوق بهویژه زنان، دختران و صداهای مخالف گسترده و سیستماتیک است و بحران شدید بشری همچنان در حال تشدید میباشد.»
برخی دیگر میگویند این اخراجها نقضکننده کنوانسیون اروپایی حقوق بشر است و به این ترتیب غیرقانونی شمرده میشود.
یودیت افزود: «به دلیل نقض شدید حقوق بشر در افغانستان، ما فکر نمیکنیم چنین اخراجهایی قانونی باشد و این کار ماده ۳ کنوانسیون اروپایی حقوق بشر را نقض میکند.»
بریکمونت پیامدهای اخراج به افغانستان تحت حاکمیت طالبان را حتی جدیتر توصیف کرد: «بازگرداندن افرادی که احتمالاً در گام نخست از این رژیم فرار کردهاند، به این معناست که ما، بهعنوان اروپاییها، مسئول فرستادن آنان به سوی مرگ بالقوه خواهیم بود.»
بریکمونت و استریک، دو نماینده حزب سبز، اکنون میکوشند بر کمیسیون فشار وارد کنند تا اخراجها را متوقف سازند و چشمانداز دعوت احتمالی اتحادیه اروپا از طالبان را از بین ببرند.
آنان کمیسار برونر را فراخواندهاند تا در برابر کمیته آزادیهای مدنی که مسئول حفاظت از حقوق بنیادین مندرج در معاهدات اتحادیه اروپا است حاضر شود و برنامههای اتحادیه اروپا را توضیح دهد. آنها همزمان به کمیسیون و کشورهای عضو هشدار دادهاند که از همکاری با طالبان خودداری کنند.
با این حال، برخی دیگر به مشکلی که اتحادیه اروپا با آن مواجه است اذعان میکنند. از یکسو، کشورهای عضو از این نهاد میخواهند سازوکاری برای اخراج افغانها بیابد، سازوکاری که به صورت ایدهآل شامل تدابیر حفاظتی برای افراد اخراجی باشد. از سوی دیگر، اتحادیه اروپا باید از اقدامی که منجر به نوعی از بهرسمیتشناختن عملی طالبان شود، خودداری کند.
اوین اینسیر، عضو سوسیال دموکرات پارلمان اروپا از سویدن، گفت: «به نظر من، اتحادیه اروپا باید بهگونهای عمل کند که این رژیم را مشروعیت نبخشد. در عین حال، کسانی که حق ماندن در اروپا را دارند باید بتوانند بمانند، و کسانی که این حق را ندارند، باید بتوانند به شکلی که ممکن باشد بازگردند.»
یادداشت: این گزارش به تاریخ ۲۹ ماه مارچ نشر شده بود و پس از آن که اتحادیه اروپا دعوت از نمایندگان طالبان برای اشتراک در جلسهای در بروکسل را تائید کرد، این گزارش به روزرسانی شد.