دویچهوله با اهدای جایزه آزادی بیان از جیمی لای تقدیر میکند
۱۴۰۵ اردیبهشت ۱۱, جمعه
جیمی لای که در ۱۲سالگی، بیپول و بهعنوان مسافر مخفی از جنوب چین وارد هانگکانگ شد، تنها در پی آزادی و آیندهای بهتر بود. در آن زمان، او هرگز تصور نمیکرد که زندگیاش برای همیشه با این مستعمره پیشین بریتانیا گره بخورد.
او چند ماه پیش از بازداشتش در دسمبر ۲۰۲۰، در گفتوگویی با دویچهوله درباره هانگکانگ گفته بود: «با این کشتی غرق میشوم، چون اینجا همهچیز را به من داده است.»
لای از نخستین چهرههای سرشناسی بود که بر بنیاد «قانون امنیت ملی» اعمال از سوی پیکینگ بر هانگکانگ هدف قرار گرفت؛ قانونی که پس از سرکوب اعتراضات طرفدار دموکراسی اعمال شد. پیکینگ گفته بود این قانون پس از اعتراضات سال ۲۰۱۹، که از مخالفت با یک لایحه استرداد آغاز و به تظاهرات گسترده علیه محدودشدن آزادیهای مدنی انجامید، هانگکانگ را «از هرجومرج به نظم» بازمیگرداند.
از آن زمان، این غول رسانهای طرفدار دموکراسی محاکمه چندساله لای در فبروری امسال پایان یافت و این مرد ۷۸ ساله به اتهام «همکاری با نیروهای خارجی» به ۲۰ سال زندان محکوم شد. او تمامی اتهامها را رد کرده است و تیم حقوقیاش گفته که درخواست تجدیدنظر نخواهد کرد.
بیشتر بخوانید: هانگ کانگ: ۴۵ فعال حامی دموکراسی به حبس محکوم شدند
این سنگینترین حکمی است که تاکنون بر اساس قانون امنیت ملی در هانگکانگ صادر شده است. برای بسیاریها محاکمه لای نمادی از فرسایش شدید آزادی مطبوعات در هانگکانگ در چارچوب استراتژی گستردهتر پیکینگ برای خاموشکردن صداهای انتقادی است.
تقدیر دویچهوله از جیمی لای
دویچهوله جایزه آزادی بیان امسال را به جیمی لای اهدا میکند تا از دفاع او از آزادی مطبوعات و آزادی بیان تقدیر کند.
جایزه آزادی بیان دویچهوله از سال ۲۰۱۵ به این سو از روزنامهنگاران و مدافعان حقوق بشر تقدیر میکند تا توجه جهانی را به محدودیتهای آزادی رسانهها و وضعیتهای نگرانکننده حقوق بشری جلب کند.
سباستین لای، پسر جیمی لای و از مدافعان دیرینه آزادی پدرش، به دویچهوله گفت: «کسانی که برای آزادی میجنگند، کسانی که برای آزادی دیگران میجنگند، هرگز تنها نیستند.»
او افزود که این جایزه در زمانی که «بخش بزرگی از رسانهها در هانگکانگ اکنون خودسانسوری میکنند» بسیار پراهمیت است.
او گفت: «فکر میکنم اگر پدرم از این جایزه خبر داشت، بسیار خوشحال میشد.»
باربارا ماسینگ، رئيس عمومی دویچهوله، گفت که این جایزه ادای احترام به «تعهد بیبدیل جیمی لای به ارزشهای دموکراتیک» است.
صفحه اینستاگرام ما را دنبال کنید!
او افزود: «جیمی لای با وجود خطرات شخصی بزرگ، استوارانه از آزادی مطبوعات در هانگکانگ دفاع کرد، آن هم در زمانی که فضای روزنامهنگاری مستقل هرچه بیشتر محدود میشد. او با اپل دیلی به روزنامهنگاران سکویی برای گزارش آزاد و به جنبش دموکراسی هانگکانگ صدایی رسا بخشید. تعهد او به ما یادآوری میکند که آزادی مطبوعات هرگز یک امر بدیهی نیست و باید همواره از آن دفاع شود.»
از مسافر مخفی تا غول رسانهای
جیمی لای در خانوادهای مرفه در گوانگژو، شهری در جنوب چین، به دنیا آمد. زندگیاش با جنگ داخلی چین از هم پاشید. پدرش گریخت، مادرش به اردوگاه کار اجباری فرستاده شد و خانواده همهچیز را از دست داد.
در ۱۲سالگی پس از چشیدن یک تکه چاکلیت از هانگکانگ، طعمی نادر که به نظرش از دنیایی بهتر میآمد، تصمیم گرفت بهعنوان مسافر مخفی سوار یک قایق ماهیگیری شود و به این مستعمره بریتانیا برود، منطقهای که در سال ۱۹۹۷ به چین واگذار شد.
در هانگکانگ دهه ۱۹۶۰، لای از هیچ شروع کرد و با موفقیت برند پوشاک او به نام جیوردانو که در سال ۱۹۸۱ بنیان گذاشت، به یک سرمایهدار در صنعت نساجی تبدیل شد. برای او، آزادی در آغاز به معنای سیرشدن شکم بود، اما پس از رسیدن به امنیت مالی، دریافت که آزادی معنایی فراتر دارد. کشتار میدان تیانآنمن در سال ۱۹۸۹ نقطه عطف زندگیاش شد.
سباستین لای میگوید: «وقتی قرار بود واگذاری هانگکانگ در ۱۹۹۷ انجام شود، او میدانست اگر چین حاضر بوده کشتار تیانآنمن را انجام دهد، پس کسی در هانگکانگ باید برای دموکراسی مبارزه کند و از این آزادی دفاع کند؛ کسی که توان و امکاناتش را داشته باشد.»
صدایی دیرینه برای دموکراسی در هانگکانگ
وقتی چین تانکها را برای سرکوب اعتراضات میدان تیانآنمن فرستاد، جیمی لای آشکارا از دانشجویان طرفدار دموکراسی حمایت کرد و حتی نامهای سرگشاده در انتقاد از نخستوزیر چین نوشت. در پی آن، کسبوکارش در سرزمین اصلی چین در فهرست سیاه قرار گرفت. پس از آن، او به صنعت رسانه روی آورد، ابتدا نکست مگزین و سپس اپل دیلی را بنیان گذاشت.
رسانههای او به روزنامهنگاری تند و سبک تابلویدی و سپس گزارشهای مستقل افشاگرانه و منتقد سیاستهای دولتی شهرت یافتند. هرچند رسانههای او گاهی متهم میشدند که احساسات و عواطف را تحریک میکنند، اما نزد افکار عمومی بسیار محبوب بودند.
مارک کلیفورد، رئیس «کمیته آزادی در هانگکانگ» و عضو پیشین هیئتمدیره اپل دیلی، این روزنامه را چنین توصیف کرد: «ترکیبی دیوانهوار از گزارشهای تحقیقی، توصیههای بازار سهام، رسواییهای پاپاراتزی و تمرکز بیوقفه بر آزادی، بازار آزاد و دموکراسی.»
با این انتشارات، لای به یکی از صریحترین منتقدان پیکنگ تبدیل شد و حتی در اعتراضات خیابانی جنبش چترها در ۲۰۱۴ و اعتراضات ۲۰۱۹ علیه لایحه استرداد شخصاً حضور یافت.
پس از اجراییشدن قانون امنیت ملی در ۲۰۲۰، لای بازداشت شد و اپل دیلی در ۲۰۲۱ تعطیل گردید. از آن پس، چندین رسانه مستقل دیگر نیز بهدلیل تنگترشدن فضای آزادی مطبوعات در هانگکانگ بسته شدند.
در دسمبر گذشته، این سرمایهدار رسانهای که شهروند بریتانیاست، بر اساس قانون امنیت ملی مجرم شناخته شد. در حکم دادگاه آمده بود که لای نسبت به حزب کمونیست چین «نفرتی بیمارگونه» دارد و آگاهانه از اپل دیلی و نفوذ شخصی خود برای تضعیف مشروعیت و اقتدار حزب کمونیست چین و حکومت هانگکانگ استفاده کرده است.
آیا جیمی لای هرگز آزاد خواهد شد؟
سباستین لای گفت: «حکم ۲۰ سال زندان، حکم مرگ است.» خانواده او بهشدت نگران سلامت این مرد ۷۸ساله در زنداناند و میگویند او دیابت دارد، در یک سال گذشته ۱۰ کیلوگرم وزن کم کرده و از ریزش ناخنها و پوسیدگی دندانها رنج میبرد.
سباستین پنج سال است پدرش را ندیده و تنها از راه نامه در تماس است. او به دلایل امنیتی نمیتواند به هانگکانگ بازگردد و میگوید این احتمال «که پدرم در زندان جان بدهد»، دردناک است.
کلیفورد هشدار داد که مرگ لای در زندان «فاجعهای» برای حزب کمونیست چین خواهد بود. قبلاَ لیو شیائوبو، برنده جایزه صلح نوبل، در بازداشت چین جان باخته بود.
مطالب ویدیویی را در صفحه یوتیوب ما ببینید!
اما سارنوالی با استناد به گزارشهای طبی گفته است که وضعیت لای «باثبات» است و ادعاهای مربوط به وخامت صحت او را رد کرده است. همچنین گفته شده است که نگهداری او در سلول انفرادی بنا به درخواست خودش و به دلایل امنیتی بوده است.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا، که در سال ۲۰۲۵ گفته بود از رهبر چین شی جینپینگ خواسته آزادی لای را «مدنظر قرار دهد»، قرار است ماه آینده بار دیگر با شی در پیکینگ دیدار کند.
سباستین لای امیدوار است ترامپ با توجه به «سابقه چشمگیرش در آزادسازی زندانیان» بتواند برای آزادی پدرش مداخله کند.
او افزود که تصور لحظه آزادی پدرش در حال حاضر دشوار است:
«حتی فقط نشستن دور میز غذا، آشپزیکردن و غذاخوردن همه اعضای خانواده با هم، همان چیزی است که بیش از همه منتظرش هستم.»