مرکز خبرنگاران: نقض آزادی رسانهها در افغانستان افزایش یافته
۱۴۰۴ اسفند ۲۷, چهارشنبه
مرکز خبرنگاران افغانستان به مناسبت «۲۷ حوت، روز ملی خبرنگار» گزارش وضعیت آزادی رسانهها و خبرنگاران در سال ۱۴۰۳ خورشیدی را نشر کرده است.
در گزارش آمده است که در سال ۱۴۰۳، روند سرکوب آزادی رسانهها در افغانستان زیر سایه سیاست مبهم رسانهای اداره طالبان با شدت بیشتری ادامه یافته است.
اینستاگرام دویچه وله دری را دنبال کنید
این نهاد در سال ۱۴۰۳ دستکم ۱۷۲ رویداد نقض آزادی رسانهها و خشونت علیه خبرنگاران را در افغانستان ثبت کرده است.
بازداشت ۵۰ خبرنگار
در این گزارش آمده است که مرکز خبرنگاران افغانستان در ۱۲ ماه گذشته ۱۷۲ رویداد نقض حقوق رسانهها و خبرنگاران از جمله توقف فعالیت ۲۲ رسانه به دنبال محدودیتهای تازه طالبان ،۱۲۲ مورد تهدید و دستکم ۵۰ مورد بازداشت خبرنگاران و کارکنان رسانهها را ثبت کرده است.
همچنین از میان بازداشتشدگان، ۱۰ خبرنگار هنوز در زندان هستند و چهار تن آنان به حبس دو تا سه سال محکوم شدهاند.
این مرکز تاکید کرده است که این آمار نشان میدهد که نقض حقوق رسانهها در سال ۱۴۰۳ نسبت به سال ۱۴۰۲ حدود ۲۴ درصد افزایش داشته است.
برخورد دوگانه طالبان با رسانهها
بر اساس این گزارش، در سالی که رو به پایان است دوگانگی در رویکرد اداره طالبان در برابر رسانهها نسبت به سال ۱۴۰۲ بیشتر بوده است.
بر بنیاد این گزارش برخی از مقامهای اداره طالبان ، بهویژه در وزارت اطلاعات و فرهنگ، قانون رسانههای همگانی دورهٔ جمهوریت را همچنان قابل اجرا میدانند و از نهاییشدن تعدیل این قانون «با اندکی تغییر» سخن میگویند.
بیشتر بخوانید:طالبان دو کارمند و یک مجری زن تلویزیون ملی غور را زندانی کردند
اما در مقابل، گروهی از مقامهای سنتی و مذهبی طالبان قوانین رسانهای بهویژه قانون رسانهها را نمیپذیرند و تلاش کردهاند با صدور دستورالعملهای فراقانونی، کنترول و محدودیتهای بیشتری بر رسانهها اعمال کنند.
یوتیوب دویچه وله دری را ببینید
براساس این گزارش، در سال ۱۴۰۳ با اجراییشدن قانون جدید «امر به معروف و نهی از منکر»، محتسبان وزارت امر به معروف اختیارات گستردهای به دست آوردند. براساس این گزارش، این محتسبان علاوه بر نظارت مستقیم بر کار رسانهها، هر زمان لازم بدانند بهصورت مستقل یا همراه با ادارهٔ استخبارات طالبان علیه رسانهها و خبرنگاران اقدام میکنند؛ در حالی که کمیسیون رسیدگی به شکایات رسانهای وزارت اطلاعات و فرهنگ عملاً به حاشیه رانده شده و بیشتر همسو با نگاه محافظهکاران سنتی اداره طالبان عمل میکند.
صدور پنج دستورالعمل جدید
یافتههای مرکز خبرنگاران نشان میدهند مقامهای اداره طالبان در این سال دستکم پنج دستورالعمل جدید به رسانهها ابلاغ کردهاند.
این دستورالعملها شامل اجرای ممنوعیت نشر تصاویر زندهجان در رسانهها و عملیشدن آن در دستکم شش ولایت، ممنوعیت پخش زنده برنامههای سیاسی و اقتصادی، ممنوعیت تهیه و نشر برنامههای انتقادی درباره قوانین و پالیسیهای اداره طالبان، ممنوعیت دعوت از مهمانانی که از سوی طالبان تأیید نشدهاند، و الزام رسانهها به استفاده از واژههای «شهید» و «شهادت» در خبرهای مربوط به کشتهشدن مقامهای طالبان میشود.
پیش از این نیز، از زمان بازگشت طالبان به قدرت تا پایان سال ۱۴۰۲ خورشیدی مقامهای ادارهٔ حاکم دستکم ۱۷ دستورالعمل محدودکننده و مغایر با قانون رسانههای همگانی را به رسانهها ابلاغ کرده بودند.
بیشتر بخوانید:سال ۲۰۲۳ برای افغانستان چگونه خواهد بود؟
یافتههای مرکز خبرنگاران افغانستان نشانمیدهد که خبرنگارانی که این دستورها را نادیده گرفته اند، تهدید و یا زندانی شدهاند و یا رسانههایی که نسبت به آنهای بیپروایی کرده اند، با اقدامهای تنبیهی از جمله منع موقتی فعالیت یا توقف دائمی مواجه شدهاند.
با این حال این سازمان همچنان گفته است که در سال ۱۴۰۳ هیچ حملهٔ هدفمندی علیه رسانهها یا آسیبدیدن کارکنان رسانهای ثبت نشده است.