ازسرگیری مذاکرات صلح اوکراین با سفر هیأت آمریکایی به مسکو
۱۴۰۵ اردیبهشت ۲۱, دوشنبه
کرملین اعلام کرده است که استیو ویتکاف، مذاکرهکننده آمریکایی، و جرد کوشنر، داماد دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، "بهزودی" برای ادامه مذاکرات درباره پایان جنگ اوکراین وارد مسکو خواهند شد؛ نشانهای تازه از تلاشهای دولت ترامپ برای پیشبرد روندی که کاخ سفید آن را مقدمهای برای پایان دادن به طولانیترین و خونبارترین جنگ اروپا پس از جنگ جهانی دوم معرفی میکند.
یوری اوشاکوف، مشاور کرملین و نماینده روسیه در مذاکرات، روز دوشنبه ۱۱ مه (۲۱ اردیبهشت) در گفتوگو با تلویزیون دولتی روسیه، بدون اشاره به تاریخ دقیق سفر هیأت آمریکایی، گفت آتشبس سهروزه اخیر میان روسیه و اوکراین نتیجه تماسهای تلفنی "نه چندان آسان" میان مسکو و واشنگتن بوده است. به گفته او، گفتوگوها اکنون باید وارد مرحلهای تازه شوند.
این در حالی است که مذاکرات پیشین، با وجود چند دور رایزنی مستقیم و غیرمستقیم میان طرفهای درگیر، تاکنون به هیچ توافق تعیینکنندهای منجر نشده است. آمریکا در ماههای گذشته کوشیده بود میانجیگری میان دو طرف را پیش ببرد، اما از زمان آغاز جنگ ایران، بخش مهمی از تمرکز دولت ترامپ به خاورمیانه منتقل شده است.
دونباس؛ گره اصلی مذاکرات
کرملین بار دیگر تأکید کرده که پایان جنگ را مشروط به عقبنشینی اوکراین از دونباس میداند. اوشاکوف گفت: «آنها در اوکراین میدانند که باید این کار را انجام دهند و در هر حال دیر یا زود این کار را خواهند کرد.»
اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه وله
کییف اما این شرط را قاطعانه رد میکند. ولودیمیر زلنسکی، رئیس جمهور اوکراین، بارها اعلام کرده است که واگذاری مناطق شرقی کشور، بهویژه شهرهای راهبردی کراماتورسک و اسلاویانسک در استان دونتسک، برای اوکراین قابل قبول نیست. نیروهای روسیه با وجود ماهها حمله، هنوز موفق نشدهاند این دو شهر را تصرف کنند.
اوکراین در مقابل پیشنهاد داده است که نبردها در امتداد خطوط کنونی جبههها پایان یابد؛ پیشنهادی که به معنای پذیرش عملی بخشی از دستاوردهای سرزمینی روسیه خواهد بود، اما میتواند زمینه توقف درگیریها را فراهم کند. مسکو تاکنون با چنین طرحی موافقت نکرده است.
پوتین: جنگ به پایان نزدیک میشود
ولادیمیر پوتین روز شنبه، پس از رژه نظامی "روز پیروزی" در مسکو، بار دیگر از آمادگی خود برای گفتوگو سخن گفت و ادعا کرد که جنگ "به پایان نزدیک میشود".
رئیس جمهور روسیه همچنین اعلام کرد حاضر است مستقیماً با زلنسکی مذاکره کند، البته به این شرط که رئیس جمهور اوکراین به مسکو سفر کند؛ پیشنهادی که زلنسکی پیشتر آن را رد کرده بود.
دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید
پوتین در عین حال تأکید کرد که گفتوگوهای مستقیم در کشوری ثالث، تنها زمانی ممکن خواهد بود که "توافقی صلحآمیز و قابل اتکا" در دسترس باشد. این موضعگیریها در حالی مطرح میشود که بسیاری از ناظران غربی معتقدند مسکو همچنان در پی تثبیت دستاوردهای نظامی خود پیش از هر توافق سیاسی است.
آتشبس شکننده و اتهامهای متقابل
آتشبس سهروزهای که به ابتکار ترامپ و همزمان با مراسم سالگرد شکست آلمان نازی برقرار شد، هرچند سطح درگیریها را کاهش داد، اما به گفته دو طرف بارها نقض شد.
وزارت دفاع روسیه مدعی شده است که اوکراین بیش از ۱۶ هزار بار آتشبس را نقض کرده و همچنین ۵۷ پهپاد اوکراینی سرنگون شدهاند. در مقابل، ستاد کل ارتش اوکراین روسیه را مسئول بیش از ۱۵۰ حمله دانسته و اعلام کرده است که ۲۷ پهپاد روسی را رهگیری کرده است.
در شهر خارکیف در شرق اوکراین نیز، به گفته مقامهای اوکراینی، اصابت یک پهپاد روسی به ساختمانی مسکونی پنج زخمی، از جمله دو کودک، بر جا گذاشته است.
با این حال، ناظران نظامی میگویند شدت حملات نسبت به هفتههای پیش کاهش یافته و بهویژه حملات دوربرد علیه زیرساختهای انرژی دو کشور تقریباً متوقف شده است؛ موضوعی که برخی آن را نشانهای از تلاش دو طرف برای جلوگیری از فروپاشی کامل روند مذاکرات میدانند.
مخالفت کالاس با میانجیگری شرودر
همزمان با ازسرگیری تلاشهای دیپلماتیک، پیشنهاد پوتین برای استفاده از گرهارد شرودر، صدراعظم اسبق آلمان، بهعنوان میانجی نیز واکنشهای گستردهای در اروپا برانگیخته است.
پوتین روز شنبه اعلام کرد که "از میان همه سیاستمداران اروپایی"، گفتوگو با شرودر را ترجیح میدهد. شرودر سالها رابطهای نزدیک با پوتین داشته و حتی پس از آغاز جنگ نیز با شرکتهای انرژی روسیه همکاری میکرد. او در مارس ۲۰۲۲ نیز به مسکو سفر کرده بود.
اما کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، به این پیشنهاد به دیده تردید نگریسته است. او روز دوشنبه در بروکسل گفت با توجه به سابقه شرودر به عنوان لابیگر شرکتهای دولتی روسیه، "روشن است" چرا پوتین او را به عنوان طرف گفتوگو میخواهد.
کالاس هشدار داد که شرودر در چنین وضعیتی "در هر دو سوی میز مذاکره" خواهد نشست. او همچنین گفت "عاقلانه نیست" که اروپا اجازه دهد روسیه برایش میانجی تعیین کند.
ابهام در مسیر صلح
ازسرگیری تماسها میان مسکو و واشنگتن در شرایطی رخ میدهد که دولت ترامپ همزمان درگیر بحران جنگ ایران، تنش با چین و اختلافهای داخلی بر سر سیاست خارجی است. در چنین فضایی، برخی تحلیلگران معتقدند کاخ سفید بیش از هر چیز به دنبال مهار همزمان چند بحران و جلوگیری از فرسایش بیشتر منابع نظامی و سیاسی آمریکاست.
در روسیه نیز، در کنار خبر مذاکرات، شایعاتی درباره اختلافها در ساختار قدرت و حتی احتمال کودتا منتشر شده است؛ شایعاتی که نام سرگئی شویگو، وزیر دفاع پیشین روسیه، نیز در آنها مطرح شده، هرچند بسیاری از ناظران این گمانهزنیها را اغراقآمیز و بخشی از جنگ روانی در راستای انحراف افکار عمومی میدانند.
با وجود همه این تحولات، هنوز نشانهای قطعی از دستیابی به توافقی پایدار دیده نمیشود. با این حال، سفر قریبالوقوع هیأت آمریکایی به مسکو نشان میدهد که پس از ماهها بنبست، بار دیگر تلاشهایی جدی برای بازگرداندن جنگ اوکراین به میز مذاکره آغاز شده است.