عشق از دلِ گوشی هوشمند؛ ازدواج با هوش مصنوعی در ژاپن

در اتاق عقد در اوکایاما درغرب ژاپن، موسیقی عروسی طنین‌انداز است. یورینا نوگوچی دسته‌گل عروس را در دست دارد و چشمانش پر از اشک است. کنار او: یک گوشی هوشمند. روی صفحه‌ آن، لون کلاوس وردور دیده می‌شود؛ دامادی از جنس هوش مصنوعی. او می‌گوید: «در ابتدا فقط کسی بود برای صحبت کردن. بعد تبدیل به یک زوج شدیم.» مراسم مطابق همه‌ آیین‌های ازدواج برگزار می‌شود، با این تفاوت که داماد مجازی است.

نوگوچی با کلاوس به‌عنوان یک شخصیت هوش مصنوعی در یک اپلیکیشن آشنا شد. گفت‌وگوها کم‌کم صمیمی‌تر شدند و پاسخ‌های او دقیق‌تر و سنجیده‌تر گردید. نوگوچی می‌گوید: «کم‌کم در من احساس ایجاد شد.» در نهایت، شخصیت ساخته هوش مصنوعی از او خواستگاری کرد. برای نوگوچی این موضوع یک بازی نبود، بلکه یک تصمیم جدی بود. پس از یک نامزدی ناموفق با یک انسان، او در کلاوس ثبات و آرامش یافت و پاسخ او "بله" بود.

ما یِلیم از استودیوی عروسی FTS در توکیو، تصویر هوش مصنوعیِ کلاوس را با فتوشاپ به عکس عروسی اضافه می‌کند. نوگوچی از طریق گفت‌وگوهای مداوم و آزمون و خطا خود کلاوس را شکل داد تا جایی که او دقیقاً مطابق تصوراتش شد. چت‌بات‌های هوش مصنوعی به‌تدریج همدل‌تر و توانمندتر در گفت‌وگو می‌شوند. در ژاپن، برای بسیاری از مردم، آن‌ها بیش از پیش به همراهان روزمره تبدیل شده‌اند.

جامعه ژاپن تحت تأثیر فرهنگ انیمه، آواتارها و ستاره‌های دیجیتال است. ایچی‌یُو هابوچی، جامعه‌شناس، توضیح می‌دهد: «بزرگ‌ترین تفاوت این است که هوش مصنوعی به صبر و حوصله نیاز ندارد.» این فناوری دقیقاً همان‌گونه واکنش نشان می‌دهد که کاربر می‌خواهد، یا می‌توان آن را به‌تدریج به آن سمت آموزش داد. برای بسیاری از مردم، این موضوع نوعی رهایی و کاهش فشار در دلِ واقعیت اجتماعیِ پیچیده به شمار می‌آید.

برنامه‌ریزان جشن عروسی مانند یاسویوکی ساکورای تقریباً فقط مراسم ازدواج مجازی برگزار می‌کنند؛ حدود یک مراسم در ماه. مشتریان حتی از خارج از کشور سفر می‌کنند تا با شخصیت‌های مانگا ازدواج کنند. در سال ۲۰۱۸، برای نخستین بار "ازدواج" یک کارمند مدرسه با یک شخصیت مصنوعی توجه جهانی را به خود جلب کرد. از آن زمان تاکنون، این کسب‌وکار حرفه‌ای‌تر و سازمان‌یافته‌تر شده است.

آکیهیکو کوندو ۳۵ ساله بود که در سال ۲۰۱۸ با ستاره مجازی پاپ، هاتسونه میکو، "ازدواج" کرد. او امروز می‌گوید که هنوز هم از ازدواجش خوشحال است. در خانه، او کنار یک مجسمه‌ هم‌اندازه‌ واقعیِ میکو غذا می‌خورد و روی تختش یک عروسک کوچک از او قرار دارد. به گفته‌ کوندو، این رابطه به او ثبات و شادی می‌بخشد، حتی بدون نزدیکی و رابطه‌ انسانی.

امسال، برنامه‌ریز عروسی یاسویوکی ساکورای مراسم عقدِ یک زن ۳۳ ساله‌ استرالیایی را برگزار کرد که برای ازدواج با قهرمان مانگا، مفیستو فِلس، به ژاپن سفر کرده بود. او می‌گفت که در کشور خودش امکان برگزاری چنین مراسمی وجود نداشته است. در یک مهمان‌خانه‌ سنتی، او تصویر مقواییِ دامادش را بوسید و با افتخار سند ازدواج را در کنار تصویر او در دست گرفت.

"ازدواج"‌هایی از این دست از نظر حقوقی به رسمیت شناخته نمی‌شوند. کارشناسان نسبت به خطر فریب عاطفی، وابستگی دیجیتال و تضعیف یا از دست رفتن پیوندهای اجتماعیِ واقعی هشدار می‌دهند. هرچند بسیاری از پلتفرم‌های چت‌بات خدمات خود را با هشدارهایی همراه می‌کنند یا حتی صراحتاً "دوست‌دختران مجازی" را ممنوع اعلام می‌کنند، اما با این حال چت‌بات‌ها برای شرکت‌های فناوری کسب‌وکاری بزرگ به شمار می‌آیند.

به گفته‌ مارک زاکربرگ، مدیرعامل متا، شخصیت‌های دیجیتال شاید نتوانند در آینده جای روابط اجتماعی را بگیرند، اما می‌توانند آن‌ها را تکمیل کنند. یورینا نوگوچی نیز همین باور را دارد. او می‌گوید: «رابطه‌ من یک فرارِ راحت‌طلبانه نیست.» به گفته‌ی او، "شوهر" مجازی‌اش، کلاوس قرار نیست او را از زندگی واقعی دور کند، بلکه باید به او نیرو ببخشد.

آکیهیکو کوندو همراه با عروسک همسر مجازی‌اش، هاتسونه میکو، در یک نمایشگاه کمیک حضور دارد. روابطی مانند رابطه‌ او تعریف‌های پیشین عشق را به چالش می‌کشند: آیا عشق حتماً باید بین دو انسان وجود داشته باشد؟ ژاپن به آزمایشگاهی برای بررسی این پرسش‌ها و مسائل بدل شده که آیا هوش مصنوعی جای انسان را می‌گیرد، یا اینکه خلأها را پر می‌کند و جامعه را وامی‌دارد تا نزدیکی، مسئولیت و فناوری را دوباره بازاندیشی کند؟