Како Кина ја намалува зависноста од американскиот долар

Зошто Кина се оддалечува од доларот

Овој тренд започна за време на глобалната финансиска криза во 2008–2009 година, кога Пекинг беше загрижен поради агресивното печатење пари од страна на Федералните резерви на САД. Тоа ја загрози вредноста на 1,9 трилиони долари странска актива на Пекинг.

Како одговор, Народната банка на Кина (PBOC) во 2009 година започна пилот-програма за порамнување на прекуграничната трговија во јуани.

Растечката улога на јуанот во глобалната трговија

Оваа програма беше вовед во 16-годишна кампања, резултирајќи со тоа што денес јуанот се користи за 30% од кинеската глобална трговија со стоки. Ако се вклучат и други прекугранични трансакции – како купување обврзници и странски инвестиции – уделот на јуанот достигнува 53%, надминувајќи го доларот за првпат во 2023 година.

Минатата година, јуанот накратко го надмина и еврото како втора најкористена валута во глобалната трговија.

Според ММФ, уделот на јуанот во глобалните девизни резерви достигна рекордни 2,4% во вториот квартал од годината.

Регионализација наместо дедоларизација

Додека земјите од БРИКСбараат алтернативи на доларот, Кина следи прагматичен пристап – постепено ја гради улогата на јуанот во трговијата, притоа задржувајќи контрола врз валутните трансакции.

Експертот Мигел Отера-Иглесијас за ДВ вели дека Кина сака јуанот да се интернационализира како валута за реалната економија, а не како финансиска валута.

Ако Пекинг дозволи јуанот да се користи на глобалните финансиски пазари, тоа би ја намалило контролата на Комунистичката партија врз домашниот кредитен систем.

Иако медиумите често го претставуваат растот на јуанот како закана за доминацијата на доларот, кинеските власти не го нарекуваат овој процес „дедоларизација“. Наместо тоа, тие зборуваат за „регионализација на јуанот“, особено во земјите од Глобалниот Југ.

Во последните три години, Кина го користи својот економски и геополитички капитал за да склучи поволни договори за енергија и суровини, особено со Русија, при што сè поголем дел од тие трансакции се вршат во јуани.

Кредитирање и инвестиции во јуани

Кина го проширува користењето на јуанот и преку надворешно кредитирање.

Во последните пет години, инвестициите на кинеските банки во јуани – преку кредити, депозити и обврзници – се зголемиле четирикратно, достигнувајќи 480 милијарди долари.

Земји како Кенија, Ангола и Етиопија ги конвертирале своите доларски долгови во јуани, додека Индонезија, Словенија и Казахстан издаваат обврзници во кинеска валута. Ова е дел од пошироката стратегија на Кина за финансиска независност.

Финансиска инфраструктура независна од доларот

Пекинг гради паралелен финансиски систем кој може да функционира без зависност од доларот.Клучен е ЦИПС – кинескиот систем за прекугранични плаќања, алтернатива на СВИФТ. Отворени се клириншки центри за јуани во Сингапур, Лондон и Франкфурт.

Дополнително, Кина развива дигитален јуан – дигитална валута на централната банка (ЦБДЦ), која веќе се тестира во над 20 земји. Оваа технологија има потенцијал да го поедностави прекуграничното плаќање и да ја намали зависноста од западните банки.

Кина исто така има потпишано договори за размена на валути со над 50 земји, овозможувајќи им на централните банки да ги заменат своите локални валути со јуани – важна заштита од американски санкции.

Ограничувања и предизвици

И покрај напредокот, јуанот останува строго контролиран од Пекинг и не е целосно конвертибилен. Државните банки доминираат во кредитниот систем, а Кина е претпазлива поради ризикот од шпекулативни напади и странски влијанија.

Оваа претпазливост значи дека јуанот веројатно нема да стане водечка финансиска валута за глобални инвестиции и резерви, барем не во блиска иднина.

Дополнително, кинеската економија се соочува со внатрешни предизвици – слаба домашна побарувачка, намалена потрошувачка и криза во секторот за недвижности. Овие фактори ја ограничуваат способноста на Кина да ја прошири трговијата во јуани.

Перспективи за иднината

За Кина, глобалната трговија станува сè поважна. Но, за да се зголеми употребата на јуанот, трговските партнери мора да бидат подготвени да ја прифатат валутата. Тоа ќе зависи од довербата во кинеската економија и стабилноста на валутата.