Зошто православните христијани го слават Велигден подоцна

Оваа година повторно не сите христијани го слават Велигден во ист ден. По реткото поклопување во 2025 година, кога сите големи христијански цркви го чествуваа Христовото воскресение заедно, во 2026 година православниот и западниот свет повторно се разидуваат во датумите.

Додека католичката и евангелистичката црква во Германија се соочуваат со рекорден број истапувања од верските заедници, една друга  христијанска конфесија  бележи континуиран раст – православната црква.

Според актуелни проценки, во  Германија  денес живеат над четири милиони православни верници. Најбројна е романско-православната заедница, по која следуваат грчката, српската и руската православна црква. Прецизни податоци, меѓутоа, тешко се утврдуваат, бидејќи многу парохии не се вклучени во официјалната државна статистика.

Миграцијата како двигател на растот на православието

Растот на православната црква во Германија  е тесно поврзан со миграциските процеси од Источна и Југоисточна Европа, како и од Блискиот Исток. Овде спаѓаат работниците мигранти кои пристигнуваат уште од 1960-тите години, особено од поранешна Југославија, но и поновите миграциски бранови – меѓу нив бегалци од Украина и Сирија.

За многу православни верници, црковните општини не се само богослужбени простори, туку и важни социјални и културни центри, кои овозможуваат зачувување на идентитетот и заедништвото во дијаспората.

Иако меѓу западните и православните цркви постојат значајни заеднички точки, сериозни разлики се забележуваат во литургијата, теолошките пристапи, црковната организација, како и во празничниот календар.

Велигден 2026: Повторно без заеднички датум

По заедничката прослава во 2025 година,  католичките, евангелистичките и  православните заедници  во 2026 повторно го слават Велигден одделно. Западните цркви го одбележаа празникот на 5 април, додека православните, со незначителни исклучоци, слават една недела подоцна – на 12 април.

Причината за оваа разлика лежи во различните календарски системи и во правилата за пресметување на датумот на Велигден.

Како што објаснува грчко-православниот архијереј-протопрезвитер Раду Константин Мирон од Бон, прашањето за точниот датум на Велигден ја преокупира Црквата речиси две илјади години.

„Во 4 век се одржа голем екуменски собор во Никеја, во денешна Турција, чија 1700-годишнина ја одбележавме минатата година. На тој собор, во 325 година по Христос, беше утврдено дека Велигден се слави во првата недела по пролетната рамноденица, при што претходно мора да помине еврејскиот празник Пасха“, потсетува тој.

Соборот во Никеја и новиот импулс за црковно единство

Јубилејот од 1700 години од Првиот собор во Никеја во 2025 година повторно ја отвори дебатата за можноста Истокот и Западот да добијат заеднички датум за Велигден.

 Папата Лав XIV во ноември ја посети историската локација во денешна Турција, повика на единство меѓу христијанските цркви и заедно со вселенскиот патријарх Вартоломеј I учествуваше на екуменска молитва. Двајцата црковни великодостојници јавно изразија поддршка за идејата за единствен велигденски датум, нагласувајќи дека тоа би било силен и видлив симбол на христијанското единство.

Иако засега нема конкретен договор, волјата за приближување е појасно изразена од кога било досега.

Надеж за заедничко велигденско славење

Според Раду Константин Мирон, одбележувањето на јубилејот во Никеја потсетило колку длабоки се заедничките корени на христијанството. Тој истовремено признава и одредена резервираност во православниот свет.

„Ние, православните, понекогаш сме малку побавни - и, искрено, и формалисти. Датумот на Велигден не е најважното нешто. Клучно е да го славиме Христовото воскресение. Но ако тоа го правиме заедно, тогаш е уште подобро – така и треба да биде“, вели тој.

Иако патот до целосен договор изгледа долг, сè повеќе духовници сметаат дека заедничкото велигденско славење не би било отстапка, туку добивка за сите цркви – особено во време кога во Европа  расте дистанцата меѓу граѓаните и организираната религија.