Ukraina: Sprawa Jermaka i konsekwencje dla planu pokojowego
30 listopada 2025
Jeszcze na początku tygodnia Andrij Jermak kierował ukraińską delegacją podczas negocjacji w Genewie dotyczących zakończenia rosyjskiej wojny napastniczej. W piątek (28.11.2025) został zwolniony dekretem prezydenta Ukrainy Wołodymyra Zełenskiego ze stanowiska szefa urzędu prezydenckiego.
Wcześniej Narodowe Biuro Antykorupcyjne Ukrainy (NABU) i Specjalna Prokuratura Antykorupcyjna (SAP) przeprowadziły rewizję w mieszkaniu Jermaka w Kijowie. Nie podano żadnych oficjalnych informacji na temat przyczyn tej akcji. Politycy opozycji powiązali jednak Jermaka z „sprawą Mindicza" w której NABU prowadzi dochodzenie przeciwko wysokim rangą urzędnikom w sprawie korupcji w sektorze energetycznym.
„Szef kancelarii Andrij Jermak złożył rezygnację. „Jestem wdzięczny Andrijowi za to, że zawsze reprezentował stanowisko Ukrainy w negocjacjach tak, jak powinno być. Było to zawsze stanowisko patriotyczne” – powiedział Zełenski w przemówieniu wideo w piątek (28.11.2025) wieczorem. W sobotę mianował szefa Rady Bezpieczeństwa Ukrainy Rustema Umierowa nowym szefem delegacji.
Gdzie spotkali się Zełenski i Jermak
Andrij Jermak jest z wykształcenia prawnikiem międzynarodowym. Po uzyskaniu dyplomu w 1995 roku w Instytucie Stosunków Międzynarodowych w Kijowie początkowo pracował jako prawnik, a później przeniósł się do branży filmowej i założył firmę Garnet International Media Group. Z Wołodymyrem Zełenskim prawdopodobnie poznali się już wtedy. Firma Zełenskiego „Kwartal 95” również produkowała wówczas filmy i seriale telewizyjne.
Od początku XXI wieku Jermak jest aktywny politycznie. W latach 2006–2014 był współpracownikiem Elbrusa Tedejewa, posła dawnej prorosyjskiej „Partii Regionów”. W 2019 roku wszedł do wielkiej polityki jako doradca nowo wybranego prezydenta Zełenskiego.
Jak Jermak rozszerzył swoją pozycję
Jako doradca prezydenta Andrij Jermak skupił się na polityce zagranicznej Ukrainy. Brał udział w działaniach na rzecz wznowienia negocjacji w formacie normandzkim z przedstawicielami Niemiec, Francji, Ukrainy i Rosji. Później jego zadania nieformalnie rozszerzyły się również na kwestie polityki wewnętrznej.
Po inwazji Rosji na Ukrainę 24 lutego 2022 roku coraz bardziej wysuwał się na pierwszy plan negocjacji. Brał udział w prawie wszystkich spotkaniach dotyczących procesu pokojowego, spotykał się z przedstawicielami krajów partnerskich w Kijowie i uczestniczył w wizytach zagranicznych. W lutym 2025 roku był z prezydentem Zełenskim w Stanach Zjednoczonych, gdy w Gabinecie Owalnym doszło do sporu między Zełenskim, prezydentem Donaldem Trumpem i jego wiceprezydentem JD Vance'em.
Środek nacisku na Kijów?
– Decyzja Zełenskiego o zwolnieniu swojego bliskiego powiernika w środku potencjalnie decydującej fazy procesu pokojowego nieuchronnie osłabi ukraiński zespół negocjacyjny – uważa Oleg Saakjan z ukraińskiej „Platformy na rzecz odporności i spójności”. Zdaniem tego politologa Jermak był w pełni zaangażowany w proces negocjacyjny i posiadał umiejętności, które trudno będzie zastąpić.
– Z pewnością będzie to miało jakiś wpływ. Jermak dysponuje niezbędną siecią kontaktów i wiedzą fachową. Miał dostęp do całej władzy wykonawczej. Nikt inny jako szef zespołu negocjacyjnego nie może po prostu napisać wiadomości do ministra lub głównodowodzącego, aby uzyskać dane operacyjne – powiedział w wywiadzie dla DW.
Oleg Saakjan postrzega zwolnienie Jermaka jako „konieczny krok w celu ochrony stanowiska Ukrainy”. Przypuszcza, że podczas poprzednich rund negocjacyjnych mogły pojawić się wskazówki, że zarzuty korupcyjne wobec Jermaka mogą zostać wykorzystane jako środek nacisku na Ukrainę. – Zełenski rozważył interesy narodowe i swoją osobistą korzyść i zdecydował się na interesy narodowe. Uczynił to, aby nie osłabiać siebie i ukraińskiej delegacji – uważa ekspert.
Zmiana atmosfery podczas negocjacji?
Również Ołeksij Harań z ukraińskiej fundacji „Inicjatywy Demokratyczne” uważa zwolnienie Jermaka za słuszny krok. W rozmowie z DW stwierdził, że nie wpłynie to negatywnie na atmosferę podczas międzynarodowych negocjacji, a wręcz przeciwnie – poprawi ją. Jednak aby dokonać prawdziwych zmian, Zełenski musi gruntownie przemyśleć swój model sprawowania rządów.
Ołeksij Harań jest przekonany, że nieobecność Jermaka w delegacji nie zaszkodzi Ukrainie. Nie należy przeceniać roli szefa kancelarii prezydenta, ponieważ to nie on jest najważniejszym dyplomatą w kraju. – Obecność Jermaka, wobec którego wielu miało wątpliwości, tworzyła nieprzyjemną atmosferę podczas negocjacji – dodał ekspert.
– Był coraz bardziej toksyczny zarówno w Ukrainie, jak i na Zachodzie. Teraz już nie będzie częścią delegacji, co przyczyni się do normalizacji dialogu. Mamy wystarczająco dużo wykwalifikowanych osób, aby znaleźć kogoś, kto go zastąpi – podkreślił Ołeksij Harań.
Czy władza wymaga restrukturyzacji?
– Seria skandali korupcyjnych jest przejawem „strategicznej ślepej uliczki”, w której znalazła się ukraińska władza państwowa – uważa Wołodymyr Horbacz z Ukrainskiego Instytutu Transformacji Północnej Eurazji. Może to doprowadzić do emocjonalnego i politycznego osłabienia Zełenskiego, zwłaszcza w przededniu ważnych i trudnych negocjacji.
– Do tej pory władze ukraińskie działały bez jasnej strategii prowadzenia wojny i negocjacji – wyjaśnia w rozmowie z DW: „Nasza postawa była reaktywna, a nie proaktywna. Byliśmy defensywni i odrzucaliśmy rosyjskie propozycje”.
Wołodymyr Horbacz jest przekonany, że głęboka restrukturyzacja władzy państwowej w Ukrainie mogłaby stanowić szansę na wznowienie negocjacji. Wymaga to jednak czegoś więcej niż tylko zwolnienia szefa kancelarii prezydenta: konieczna jest zmiana rządu i kierownictwa wojskowego, a także podjęcie działań w zakresie kontrwywiadu, aby uwolnić władzę państwową od korupcji i rosyjskich agentów.
Ekspert radzi Zełenskiemu, aby ponownie wciągnął w swoje działania parlament i rząd oraz utworzył koalicję. Jermakowi zarzucano właśnie „ręczne sterowanie” tymi organami państwowymi.
Artykuł ukazał się pierwotnie na stronach Redakcji Niemieckiej DW.