BM'den İsrail'e "sistematik ayrımcılık" suçlaması

Birleşmiş Milletler (BM) İnsan Hakları Ofisi, Batı Şeria'da Filistinlilere yönelik "sistematik ayrımcılığın" son yıllarda "ciddi biçimde kötüleştiğini" belirterek, İsrail'i "apartheid boyutuna varabilecek" uygulamalarına son vermeye çağırdı.

BM İnsan Hakları Ofisi bugün İsrail'in işgali altında bulunan Batı Şeria'da Filistinlilerin durumuna ilişkin bir rapor yayımladı. Raporda, İsrailli yetkililerin "Batı Şeria'daki İsrailli yerleşimciler ile Filistinlilere iki farklı hukuk ve politika sistemi uyguladığını, bunun kritik konularda eşitsiz muameleye yol açtığı" belirtildi. Raporda, "Filistinliler, topraklarına geniş ölçekli biçimde el konulmasına ve kaynaklara erişimlerinin engellenmesine maruz kalmaya devam ediyor" ifadelerine yer verildi.

Rapora göre bu durum, Filistinlilerin toprak ve evlerinden mahrum bırakılmalarına ve ayrıca "askeri mahkemelerde adil yargılanma hakları ve hukuki haklarının sistematik olarak ihlal edildiği diğer sistematik ayrımcılık biçimlerine" yol açıyor.

BM İnsan Hakları Ofisi, ayrımcılığın birçok durumda "İsrail güvenlik güçlerinin rızası, desteği ve katılımıyla" devam eden ve artan yerleşimci şiddeti ile daha da pekiştirildiğini kaydetti.

"Neredeyse tam cezasızlık"

Raporda, 7 Ekim 2023'te Hamas'ın İsrail'e yönelik saldırısı sonrasında başlayan Gazze savaşı ile birlikte İsrailli yetkililerin, bölgedeki "yasadışı güç kullanımı, keyfi gözaltı ve işkenceyi" daha da artırdığı ifade edildi. "Sivil toplumun baskı altına alınması, medya özgürlüklerine yönelik keyfi kısıtlamalar ve ciddi hareket kısıtlamaları" Batı Şeria'daki insan hakları durumunda "benzeri görülmemiş bir kötüleşme" olarak nitelendirildi.

Aynı zamanda, uluslararası hukuka göre yasa dışı kabul edilen yerleşimlerin hızlı biçimde genişlediği, Filistinlilerin yasadışı şekilde öldürülmesinin ise "neredeyse tamamen cezasız kaldığı" uyarısı yapıldı.

Bin 500'ten fazla ölüme 1 mahkûmiyet

2017 başından geçen yılın 30 Eylül'üne kadar bin 500'den fazla Filistinlinin öldürüldüğü ancak İsrail yetkililerinin sadece 112 vakada soruşturma açtığı ve bunlardan yalnızca birinin mahkûmiyet ile sonuçlandığı belirtildi.

Ayrıca, binlerce Filistinlinin, çoğunlukla "idari gözaltı" adı verilen uygulama kapsamında, suçlama veya yargılama olmadan İsrailli yetkililer tarafından "keyfi biçimde gözaltında tutulduğu" kaydedildi.

Raporda, "Filistinlilere yönelik baskı ve tahakkümü sürdürmek için bu ayrım, tecrit ve tabi kılmanın kalıcı olmasının amaçlandığına dair makul gerekçeler bulunduğu" belirtildi. Bunun "ırksal ayrımcılığı ve apartheid'i yasaklayan" uluslararası ırkçılığa karşı sözleşmesinin ihlali anlamına geldiği vurgulandı.

Volker Türk: Sistematik ihlal söz konusu

BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk, rapora ilişkin yaptığı değerlendirmede, "Batı Şeria'daki Filistinlilerin hakları sistematik olarak ihlal edilmektedir" dedi. Türk, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Suya erişim, okula gitmek, hastaneye yetişmek, aile ve arkadaş ziyaretleri yapmak ya da zeytin toplamak olsun, Batı Şeria'daki Filistinlilerin hayatının her yönü, İsrail'in ayrımcı yasaları, politikaları ve uygulamaları tarafından kontrol ediliyor ve kısıtlanıyor. Bu, özellikle şiddetli bir ırk ayrımcılığı ve ayrıştırma biçimidir. Daha önce gördüğümüz apartheid sistemine benzemektedir."

Daha önce BM için çalışan bazı bağımsız uzmanlar, işgal altındaki Filistin topraklarındaki durumu "apartheid" olarak nitelendirmiş olsa da ilk kez bir BM yetkilisi İsrail için bu ifadeyi kullandı.

Türk, İsrail'den "ırk, din veya etnik köken temelinde Filistinlilere yönelik sistematik ayrımcılığı sürdürmeye devam eden tüm yasaları, politikaları ve uygulamaları iptal etmesini" talep etti.

1967 yılından bu yana İsrail işgali altında olan Batı Şeria'da yaklaşık 3 milyon Filistinli yaşıyor, bölgede 500 binden fazla İsrailli yerleşimci bulunuyor.

Gazze savaşının başlamasından bu yana, İsrail askerleri ve yerleşimciler, Filistin Sağlık Bakanlığı verilerine dayanan sayımlara göre, Batı Şeria'da binden fazla Filistinliyi öldürdü. Bunlar arasında çok sayıda militanın yanı sıra onlarca sivil de bulunuyor.

Resmi İsrail verilerine göre ise aynı dönemde Filistinli saldırılar veyaİsrail askeri operasyonları sonucu asker ve sivil en az 44 İsrailli hayatını kaybetti.

AFP / BÜ,JD