İran savaşında 4. gün: Avrupa'dan Kıbrıs'a askerî takviye

Güney Kıbrıs'taki İngiliz askerî üssünün Pazartesi günü İran'ın saldırısına uğraması sonrasında Avrupa ülkeleri Ada'ya askerî takviye yapıyor. Kıbrıs'ın güneyinde Akrotiri'deki Kraliyet Hava Kuvvetleri üssüne İran yapımı bir dronun isabet etmesi sonucu bir pistte hasar meydana gelmiş, yine üssü hedef alan diğer iki dron ise imha edilmişti.

Güney Kıbrıs hükümet sözcüsü Konstantinos Letimbiotis, Yunanistan'dan gönderilen dört adet F-16 savaş uçağı ve yola çıkan iki Yunan fırkateynine ek olarak Fransa'nın da Ada'ya füzesavar ve dronsavar sistemleri taşıyan bir fırkateyn göndereceğini açıkladı. Letimbiotis, Almanya ile de ilk görüşmelerin olumlu geçtiğini ve nihai resmî teyit beklediklerini belirtti.

İngiltere Başbakanı Keir Starmer da Salı günü yaptığı açıklamada Ada'ya dronsavar kapasiteli helikopterler ile HMS Dragon savaş gemisinin gönderileceğini kaydetti.

Hükümet sözcüsü Letimbiotis, Güney Kıbrıs'ın "herhangi bir askerî operasyona katılmadığını ve katılmayacağını" vurgulayarak Ada'daki İngiliz üslerinin sadece insanî amaçlı olarak kullanılacağına dair garanti istediklerini hatırlattı. ABD, İran'a yönelik saldırılarda kullanmak üzere İngiliz üslerine erişim talep etmiş, Londra'nın sadece savunma amaçlı ve kısıtlı erişim izni vermesi Trump yönetimini kızdırmıştı.

ABD ve İsrail'in saldırılarında İran'ın başkenti Tahran'daki Mehrabad Havalimanı'nın ve ülkedeki füze tesislerinin vurulduğu bildirildi. İran'ın Mehr haber ajansı, havaalanında bir pistin arkasından yükselen duman bulutu görüntüsünü yayınlayarak "Amerikan-Siyonist teröristler Mehrabad Havalimanı çevresine saldırdı" haberini geçti. Tahran'ın iki havaalanından biri olan ve şehrin batısında bulunan Mehrabad Havalimanı, daha çok iç hat uçuşlarında kullanılıyor.

İsrail ordusundan yapılan açıklamada ise İsrail savaş uçaklarının "İran genelinde balistik füzeler dahil, silah yapımında kullanılan sanayi bölgelerine" saldırı düzenlediği bildirildi.

İsrail ve ABD'nin İran'daki hedeflere yönelik saldırıları dördüncü gününde sürerken, ABD Başkanı Donald Trump, Tahran'ın müzakere talebinde bulunduğunu ancak bunun artık "çok geç" olduğunu söyledi.

Trump, kendine ait sosyal medya hesabı Truth Social'dan yaptığı paylaşımda, İran'ın hava savunma sistemleri, hava kuvvetleri, donanması ve "liderliğinin" etkisiz hâle getirildiğini öne sürerek "Konuşmak istiyorlar. Ben de 'Artık çok geç' dedim" ifadelerini kullandı.

Almanya Dışişleri Bakanlığı, İran'ın İsrail'e ve bölgedeki diğer ülkelere yönelik saldırıları üzerine İran'ın Berlin Büyükelçisini Bakanlığa çağırdı. Bakanlık, X platformundan yaptığı açıklamada, "İran rejimini, bölgedeki devletlere yönelik pervasız saldırılarını derhal durdurması konusunda açık bir dille uyardık" ifadelerini kullandı.

Açıklamada, "İran rejiminin sivilleri de hedef alan keyfi ve orantısız füze ve insansız hava aracı saldırılarını kınıyoruz" denildi. Bu saldırıların Almanya'nın müttefiklerini, bölgede görev yapan askerî personelini ve Alman vatandaşlarını tehdit ettiği vurgulandı.

Diplomatik teamüllere göre bir büyükelçinin resmî olarak bakanlığa çağrılması, ev sahibi ülkenin ciddi rahatsızlığını gösteren en sert diplomatik uyarı yöntemlerinden biri olarak değerlendiriliyor.

İran savaşının bölgede genişlemesi sonucu Lübnan'daz en az 30 bin kişinin yerinden edildiği bildirildi. Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (UNHCR) sözcüsü, bu sayının toplu barınma merkezlerine yerleştirilen ve kaydı yapılan kişilere ilişkin "ihtiyatlı tahminlere" dayandığını açıkladı.

İsrail ordusu, Güney Lübnan'daki 20'den fazla yerleşim biriminin sakinlerine bölgeyi terk etmeleri çağrısında bulunmuştu. İsrail ordusuna göre, İsrail sınır hattındaki sivillerin güvenliğini sağlamak amacıyla Güney Lübnan'da bir "tampon bölge" oluşturulması planlanıyor.

İsrail ordusundan yapılan açıklamaya göre, İsrail hava kuvvetleri İran'ın başkenti Tahran'daki kritik devlet binalarını hedef aldı. 

Gece saatlerinde düzenlenen hava saldırılarında Cumhurbaşkanlığı ofisi, Güvenlik Konseyi'nin toplandığı alanlar ve 88 din adamından oluşan Uzmanlar Meclisi'ne ait bir yapı vuruldu. 

İsrail ordusu, söz konusu kompleksi İran devlet yönetiminin "en önemli ve en merkezi karargâhı" olarak nitelendirdi. Açıklamada, üst düzey İranlı yetkililerin bu bölgede sık sık durum değerlendirmesi yaptığı belirtildi.

İsrail ve ABD'nin İran'a yönelik saldırıları sürerken İran da misillemelerde bulunuyor. Umman ve Irak'ta insansız hava aracı (İHA) saldırıları bildirildi. Her iki ülkede de saldırıların İran kaynaklı olduğuna ilişkin değerlendirmeler öne çıkıyor. 

Umman resmi haber ajansı ONA'nın güvenlik kaynaklarına dayandırdığı bilgiye göre, Dukm ticari limanındaki yakıt depolarına çok sayıda İHA ateşlendi. İHA'lardan biri bir yakıt tankına isabet etti. Saldırıda can kaybı yaşanmadı.

Bu saldırının, son üç gün içinde limana yönelik ikinci saldırı olduğu belirtildi. ABD ile İran arasında arabuluculuk rolü üstlenen Umman hükümeti, bölgede acil ateşkes çağrısını yineledi.

Irak'ın kuzeyindeki Kojsinjak bölgesinde bulunan Asadi Kampı'nın, yerel kaynaklara göre İran'a ait olduğu değerlendirilen İHA'lar tarafından vurulduğu bildirildi. Yerel bir yetkili saldırıya ilişkin Fransız haber ajansı AFP'ye yaptığı açıklamada, "Üç İran İHA'sı Asadi Kampı'nı hedef aldı. İHA'lardan biri kampın hastanesine isabet etti ve bir kişi yaralandı" ifaesini kullandı. İran Kürdistan Demokrat Partisi (PDKİ) temsilcisi Muhammed Nasif Kader, kampın hem İHA hem de füzelerle vurulduğunu belirterek saldırıdan İran'ı sorumlu tuttu. İran yönetimi, ülkedeki Kürt muhalif grupları "terör örgütü" olarak tanımlıyor ve bu grupların geçmişte Batı ve İsrail çıkarlarına hizmet ettiğini iddia ediyor.

ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırıları sürerken, İran Kızılayı stratejik noktalara düzenlenen saldırılarda ölenlerin sayısının 787'ye yükseldiğini, 750 kişinin de yaralandığını bildirdi.

Resmi açıklamalara göre, 28 Şubat'tan bu yana ülke genelindeki 24 eyaletteki askeri tesisler ve stratejik altyapılar hedef alındı. Başkent Tahran ile İsfahan ve Şiraz gibi büyük şehirlerde lojistik merkezlerde ağır hasar meydana geldi.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bagaay, Avrupa ülkelerini ABD ve İsrail'in saldırılarına katılmamaları konusunda uyardı. Sözcü "Bu bir savaş nedeni olur. İran'a karşı bu tür bir eylem, saldırganlarla işbirliği yapmak olarak değerlendirilir. İran'a karşı bir savaş eylemi olarak tanımlanır" dedi. Almanya, İngiltere ve Fransa, İran'ın füze fırlatma kapasitesini yok etmek için "savunma amaçlı önlemler" alabileceklerini açıklamıştı.

İsrail ordusu, İran'a yönelik saldırıların birkaç hafta sürebileceğini, ancak şu an için kara harekâtı planlanmadığını bildirdi. 

Çevrimiçi bir basın toplantısında gazetecilerin sorularını yanıtlayan Ordu Sözcüsü Yarbay Nadav Şoşani, "Genel olarak birkaç haftalık bir plan hazırladık" dedi. Şoşani, ancak askeri harekattaki gelişmelere göre sahada değişiklik olabileceğini, şu ana kadar sağlanan ilerlemenin olumlu olduğunu söyledi. 

İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu da İran'a yönelik savaşın bir müddet süreceğini ancak bunun "sonu gelmeyen bir savaş" olmayacağını söyledi. Dün akşam ABD'li Fox News televizyonuna konuşan Netanyahu, İran savaşı için "Bir müddet devam edebilir ama yıllar sürmeyecek" dedi. Netanyahu, harekâtın "hızlı ve kararlı bir eylem" olacağını da sözlerine ekledi. İran'ın "yeni tesisler ve yer altı sığınakları" inşa ettiğini, bu nedenle "füze programları ve nükleer silah programları ile birkaç ay içinde saldırılamaz bir hale geleceğini" öne süren Netanyahu, "Şimdi önlem alınmasaydı, gelecekte önlem alınması mümkün olmayacaktı" diye konuştu. 

ABD ve İsrail'in İran'a yönelik geniş çaplı saldırılarının ardından bölgedeki gerilimin hızla tırmanması, küresel enerji piyasalarına da yansıdı. Artan arz kesintisi riskleri petrol fiyatlarında sert yükselişe neden oldu. İran'ın, küresel petrol ve doğal gaz taşımacılığı açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı'nı kapattığını açıklaması ve Devrim Muhafızları'nın boğazdan geçmeye çalışan gemileri hedef alma tehdidi, piyasalardaki endişeleri daha da artırdı. Devrim Muhafızları dün Hürmüz Boğazı'nın kapatıldığını, geçmeye çalışan her gemiye saldırı düzenleneceğini duyurmuştu.

Ortadoğu'daki tedarik risklerinin büyümesiyle Brent petrolün varil fiyatı Salı günü yüzde 3,5'e yakın artarak 80,45 dolara yükseldi. ABD tipi ham petrol (WTI) ise yüzde 3'e varan değer kazancıyla 73,38 dolar seviyesine çıktı. Her iki petrol türü de Pazartesi gününden bu yana yüzde 8-9 arasında yükseliş kaydetti. Haftanın ilk işlem gününde Brent petrolün fiyatı 82,37 dolara kadar çıkarak Ocak 2025'ten bu yana en yüksek seviyesini gördü.

Çin, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarının ardından bölgedeki gerilimin daha fazla tırmanmaması için taraflara itidal çağrısını yineledi. Pekin yönetimi, çatışmaların genişlemesinin engellenmesi gerektiğini vurguladı. Çin Dışişleri Bakanlığından yapılan açıklamada, İran'a yönelik saldırıların durdurulması gerektiği belirtilerek, tüm tarafların diyalog ve müzakere zeminine geri dönmesi çağrısında bulunuldu. Açıklamada, Çin'in bölgedeki tansiyonun düşürülmesi ve barış çabalarının desteklenmesi için "yapıcı rol oynmaya devam edeceği" ifade edildi. 

Çin ayrıca Ortadoğu'daki çatışmaların küresel ticaret açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı'nda yarattığı risklere dikkat çekerek tüm taraflara güvenliği sağlama çağrısında bulundu. Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mao Ning, Pekin'in bölgedeki tüm aktörleri "şiddetle2 uyardığını belirterek şu ifadeleri kullandı:

"Tüm tarafları askeri operasyonlarını derhal durdurmaya, gerilimin daha fazla tırmanmasını önlemeye, Hürmüz Boğazı'ndaki deniz ulaşımının güvenliğini sağlamaya ve küresel ekonomi üzerinde daha büyük olumsuz etkiler yaratılmasını engellemeye çağırıyoruz."

Hizbullah'ın açıklamasına göre, İsrail'in kuzeyindeki Ramat David ve Meron hava üsleri insansız hava araçlarıyla vuruldu. Ayrıca, İsrail'in işgali altındaki Golan Tepeleri'nde bulunan Nafah askeri üssünün de füzelerle hedef alındığı bildirildi.

İran yanlısı Hizbullah'ın açıklamada, saldırıların İsrail'in Lübnan'ın birçok bölgesine düzenlediği hava operasyonlarına "yanıt" niteliği taşıdığı ifade edildi.

İsrail ordusu, Hizbullah'ın açıklamasından önce, Beyrut ve Tahran'daki askeri hedeflere eş zamanlı hava saldırıları düzenlediğini duyurmuştu.

AFP ajansının geçtiği görüntülerde Beyrut semalarında yükselen yoğun bir duman bulutu dikkat çekti. 

İsrail ordusu bugün sabah saatlerinde Lübnan'ın başkenti Beyrut ve İran'ın başkenti Tahran'daki hedeflere eş zamanlı hava saldırısı düzenlendiğini açıkladı. Ordunun açıklamasında, İsrail hava kuvvetlerinin "İran terör rejimi ve terör örgütü Hizbullah'a ait askeri hedeflere saldırılar başlattığı" belirtildi. 

İsrail ordusu Pazartesi'yi Salı'ya bağlayan gece de Tahran'ın kuzeyinde bulunan İran devlet radyosu Irib'e "saldırarak yok ettiğini" bildirmişti. İsrail, saldırı öncesinde bölgenin tahliye edilmesi çağrısı yapmıştı.