ایجاد نخستین دانشکده الهیات اسلامی در آلمان

«بخش ادیان» دانشگاه مونستر در ایالت نوردراین وستفالن آلمان از سال ۲۰۲۱ به این سو زیر کار است و هنوز کارهای ساخت و ساز پایان نیافته است. قرار است این مجموعه در سال ۲۰۲۷ افتتاح شود. در ساختمان جدید بخش‌های الهیات کاتولیک، پروتستان، اسلامی و نیز علوم ادیان در کنار هم قرار خواهند داشت.

ایجاد این دانشکده یک نقطه عطف است، زیرا برای نخستین بار در آلمان و در سطح اروپا، در یک دانشگاه دولتی یک دانشکده مستقل الهیات اسلامی ایجاد شده است.

صفحه اینستاگرام ما را دنبال کنید!

مهند خورشید، پژوهشگر، در گفت‌وگو با دویچه‌وله می‌گوید: «من این فرصت را دارم که که در یک روند بی‌نظیر تاریخی سهم بگیرم.» این دانشمند ۵۴ ساله پس از ۱۵ سال کار در دانشگاه مونستر می‌گوید که این تحول برایش بسیار ارزشمند است، اما هم‌زمان مسئولیت بزرگی را نیز به همراه دارد: «ما می‌خواهیم از این فرصت بی‌نظیر استفاده کنیم و از یک اسلام باز و روشن‌گرا دفاع کنیم.» او می‌گوید که این کار نه‌تنها در سراسر اروپا، بلکه در جهان اسلام نیز خواهد درخشید.

ارتقای جایگاه الهیات اسلامی در تحصیلات عالی آلمان

برای خورشید سر از اول ماه جولای تغییرات زیادی رخ داده است، هرچند او فعلاً همچنان در ساختمان‌های موقتی دانشگاه کار می‌کند.
او که پیش از این رئیس «مرکز الهیات اسلامی» در دانشگاه مونستر بود، اکنون به‌عنوان نخستین رئیس دانشکده جدید منصوب شده است.

بیشتر بخوانید: ایجاد رشته جدید درسی در باره دیالوگ میان سه دین ابراهیمی در دانشگاه تریر

ارتقای این مرکز به سطح دانشکده، جایگاه الهیات اسلامی را در ساختار دانشگاهی به‌طور اساسی تغییر می‌دهد و از نظر علمی و سیاسی نیز اهمیت دارد. پیش از این، مرکز الهیات اسلامی از لحاظ ساختاری به یک دانشکده دیگر وابسته بود، اما بعد از این دانشکده الهیات اسلامی حق مستقل اعطای مدرک دکترا و ترفیع علمی را به دست آورده است. این امر امکان تربیت نسل جدید استادان و گسترش مسایل علمی را فراهم می‌کند و جذب منابع مالی برای پژوهش را نیز آسان‌تر می‌سازد.

بیش از ۵۰۰ دانشجو در آینده

خورشید به آغاز کار این مرکز در سال ۲۰۱۲ اشاره می‌کند که تنها ۱۵ دانشجو و سه کارمند داشت. او انتظار دارد در آینده بیش از ۵۰۰ دانشجو در این رشته تحصیل کنند. از همین حالا دانشکده جدید هشت استاد و بیش از ۵۰ کارمند دارد.

او می‌گوید نگرانی دربارهٔ تعداد متقاضیان وجود ندارد، زیرا در آلمان تدریس تعلیمات دینی اسلامی در مکاتب دولتی در حال گسترش است. به گفته او تنها ایالت نوردراین وستفالن به حدود ۳۰۰۰ آموزگار در این بخش نیاز دارد، در حالی که در حال حاضر تنها حدود ۳۳۰ نفر دارد. این امر یک مسیر شغلی مشخص برای دانشجویان این رشته فراهم می‌کند.

بیشتر بخوانید: انستیتوت جدید الهیات اسلامی در برلین به کار آغاز کرد

مهند خورشید همچنین اعلام کرده که از سال ۲۰۲۷ یک برنامۀ ماستری با عنوان «اسلام و کار اجتماعی» راه‌اندازی خواهد شد. به گفتۀ او، برای این رشته نیز تقاضای بالایی وجود دارد، برای مثال در حوزه‌های کار با جوانان، خدمات صحی در شفاخانه‌ها و مراقبت از سالمندان.

تعهد به دموکراسی و گفت‌وگوی ادیان

بر اساس اصول تعیین‌شده، این دانشکده خود را به سازگاری میان ایمان و دموکراسی، رویکرد علمی و مطابق زمان به قرآن و تقویت گفت‌وگوی بین‌ادیانی متعهد می‌داند. همچنین این دانشکده با هرگونه افراط‌گرایی، یهودستیزی و اسلام‌گرایی سیاسی فاصله می‌گیرد. در این زمینه تأکید شده است: «ما با هر نوع خشونت مبتنی بر دین و ایدئولوگ‌سازی دین مخالفت می‌کنیم.»

بیشتر بخوانید: یک اسلام آلمانی؟

توجه جهانی به این پروژه

خورشید از میزان توجه بین‌المللی نسبت به این پروژه شگفت‌زده شده است. به گفتۀ او، حتی رسانه‌هایی در افریقا و آسیا نیز دربارهٔ آن گزارش داده‌اند. او به‌طور ویژه به اندونیزیا، کشوری با بزرگ‌ترین جمعیت مسلمان جهان، اشاره می‌کند که برخی افراد از این کشور نه برای تحصیلات سطح لیسانس یا ماستری، بلکه برای دورهٔ دکترا ابراز علاقه کرده‌اند.

خورشید می‌گوید: «چون آن‌ها دقیقاً به دنبال چنین نوع اسلام هستند. مردم مشتاق یک اسلام باز به روی جهان اند.»

نخستین دانشکده الهیات اسلامی در آلمان و اروپا

نوربرت روبِرس، سخنگوی دانشگاه مونستر، به دویچه‌وله می‌گوید: «مونستر همواره در حوزهٔ الهیات قوی بوده است.» او تأکید می‌کند که اکنون برای نخستین بار سه بخش‌ یعنی کاتولیک، پروتستان و الهیات اسلامی در کنار هم زیر یک سقف با کتابخانه و کافه‌تریای مشترک فعالیت خواهند کرد، چیزی که «اهمیت نمادین بالایی» دارد.

بیشتر بخوانید: دانشگاه مونستر آلمان برنامه آموزشی برای مددکاران اجتماعی مسلمان را راه اندازی کرده است

به گفتۀ او، مونستر نخستین دانشکده الهیات اسلامی در اروپای غربی را ایجاد کرده و نخستین نمونه در یک دانشگاه دولتی در کل اروپا است. پیش از این، چنین دانشکده‌ای در سارایوو پایتخت بوسنیا-هرزگووینا وجود داشته، اما در چارچوب یک دانشگاه دولتی قرار نداشته است.

بیشتر بخوانید: افتتاح «کالج اسلامی» برای آموزش امامان مساجد در آلمان

روبِرس همچنین از کار استادان این رشته ستایش می‌کند. او می‌گوید خورشید و احمد میلاد کریمی، فیلسوف دین و اسلام‌شناس، «در سطح بین‌المللی ارتباطات خوبی برقرار کرده اند»، امری که در تقاضای رو‌به‌رشد برای تبادلات علمی نیز دیده می‌شود.

سخنگوی دانشگاه مونستر اضافه می‌کند که این تحول شاید در ظاهر یک «تصمیم اداری» به نظر برسد، اما در واقع دارای پیامدهای حقوقی و علمی مهمی است. قرار است مراسم رسمی آغاز این دانشکده در ۲۴ سپتمبر در تالار بزرگ دانشگاه برگزار شود.

«یک نقطۀ عطف» در تحصیلات عالی

آنِته شاوان، سیاستمدار حزب دموکرات‌مسیحی (سی‌دی‌یو) که از ۲۰۰۵ تا ۲۰۱۳ وزیر آموزش آلمان بود و نقش مهمی در ایجاد الهیات اسلامی در دانشگاه‌های آلمان داشت، این اقدام را یک «نقطۀ عطف» توصیف کرده است.

مطالب ویدیویی را در صفحه یوتیوب ما ببینید!

او در ماه جون در سایت کاتولیک « Domradio» در شهر کلن نوشته است که تأسیس این دانشکده، به‌طور کلی به تقویت الهیات علمی کمک می‌کند، و «این نهاد در سطح اروپا نیز مورد توجه قرار خواهد گرفت.»