Косово се соочува со нова политичка криза

Иако се сметаше дека вонредните избори во Косово од 28 декември 2025 година конечно ќе го надминат долгомесечниот политички застој, неизвесноста повторно е главна тема.

Централната изборна комисија (ЦИК) на 19 јануари 2026 година нареди пребројување на сите гласачки ливчиња.Одлуката следува по делумното пребројување на неколку избирачки места, при што вкупната распределба на гласовите меѓу политичките партии остана речиси непроменета. Но, беа забележани големи несовпаѓања во гласовите дадени за поединечни кандидати.

Само во општина Призрен, ЦИК утврди дека повеќе од 20.000 гласови биле погрешно припишани на погрешни кандидати. Националната координаторка за избори, Лаура Пула, ги повика локалните обвинителства во сите општини да соберат информации и докази за можни изборни прекршувања.

Можни последици и ризик од нова институционална блокада

Политичките аналитичари сметаат дека решението на ЦИК е неопходно за заштита на изборниот интегритет, но предупредуваат дека процесот може да предизвика сериозни процедурални доцнења. Косово веќе имаше повеќемесечна политичка парализа по изборите во февруари 2025 година.

Пребројувањето на сите гласови може да го одложи потврдувањето на конечните изборни резултати, што автоматски го блокира конституирањето на новиот парламент. Дополнително, мандатот на претседателката Вјоса Османи истекува на почетокот на март, а не постои јасна правна рамка што се случува ако парламентот не биде конституиран навреме и не се избере нов шеф на државата.

Нови резултати најрано во средината на февруари

Еуген Цаколи од Косовскиот демократски институт (КДИ) проценува дека пребројувањето на гласовите на сите избирачки места ќе трае најмалку уште две недели. Според него, по завршување на пребројувањето следуваат рокови за жалби на постапките во центрите за броење – процес што може да трае до 12 дена. Дополнителни жалби можат повторно да се оспорат, со нов рок до 13 дена.

Според овие пресметки, потврдувањето на резултатите во најдобар случај би завршило до средината на февруари, а во најлош – до крајот на февруари или дури почетокот на март.

Страв од повторување на политичката блокада

Политичкиот аналитичар Артан Мухаџири предупредува дека политичките партии би можеле намерно да ги користат законските рокови за да создадат нова институционална блокада. Тој потсетува дека по изборите во февруари 2025 година, Албин Курти, тогашниот премиер и лидер на „Самоопределување“, не успеа да формира влада повеќе од десет месеци. Иако доби 42% од гласовите, ниту една опозициска партија не сакаше коалиција со него, што резултираше со политичка парализа сè до вонредните избори во декември, кога Курти победи со повеќе од 51% од гласовите.

Мухаџири во интервју за ДВ предупредува дека нова блокада може да создаде „институционален вакуум“и да ги загрози „темелите на државниот систем“. Според него, „отсуството на парламент, влада и претседател во исто време би било политичка трагедија“.

Економските последици веќе се чувствуваат

Неуспехот да се формира косовски парламент го блокира пристапот до 882 милиони евра од Планот за реформи и раст на Европската унија, како и над 120 милиони евра од три спогодби со Меѓународното здружение за развој (ИДА) на Светската банка. Овие договори беа доставени до пратениците уште кон крајот на 2024 година, но сè уште чекаат ратификација.

Доколку конституирањето на парламентот продолжи да се одложува, Косово се соочува со ризик да не го усвои буџетот за 2026 година до 28 февруари. По тој датум, не може да се донесуваат одлуки за трошење средства – што директно би ги погодило платите на државните службеници, пензиите и социјалните надоместоци.