Зеленски: Напредок во Берлин за гаранции од САД

Украинскиот претседател Володимир Зеленски изјави во понеделникот дека разговорите во Берлин со пратениците на американскиот претседател Доналд Трамп за завршување на војната со Русија „не биле лесни“, но донеле „вистински напредок“ во прашањето за безбедносни гаранции. 
Според информациите од Берлин, европските лидери предложиле формирање на европски „мултинационални трупи“ кои, со поддршка од САД, ќе треба да го гарантираат мирот во Украина. Тие ќе бидат дел од безбедносните гаранции од САД и Европа за Украина со кои треба да се осигура дека Русија нема да го наруши потенцијалниот мировен договор. 

Зеленски се сретна втор ден со специјалниот пратеник на Трамп, Стив Виткоф, и со зетот на претседателот, Џаред Кушнер, за разговори насочени кон завршување на војната што започна со целосната инвазија на Русија во 2022 година, врз основа на предлог првично изнесен од Трамп.

Тој ги поздрави новите безбедносни гаранции понудени од Вашингтон, но истакна дека остануваат разлики околу прашањето кои територии Украина би морала да ги отстапи на Русија.

„Имаше доволно дијалог за територијата, и мислам дека, искрено кажано, сè уште имаме различни позиции,“ изјави Зеленски пред новинарите.

Оптимистички настроениот германски канцелар Фридрих Мерц рече дека разговорите создале „шанса за вистински мировен процес“ и ја пофали САД за понудените „значајни“ безбедносни гаранции.

Од Вашингтон, Трамп најави дека подоцна во понеделник ќе има телефонски разговор со Зеленски и група европски лидери кои ќе се сретнат во Берлин, меѓу кои британскиот премиер Кир Стармер и францускиот претседател Емануел Макрон.

Се очекува да присуствуваат и италијанската премиерка Џорџа Мелони, полскиот премиер Доналд Туск, финскиот претседател Александар Стуб, како и други лидери, заедно со генералниот секретар на НАТО Марк Руте и претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен. 

САД соопштија дека понудиле силни безбедносни гаранции за Украина слични на правилата на НАТО и изразија уверување дека Русија ќе ги прифати, што Вашингтон го нарече пробив во напорите за завршување на војната.  

Гаранции слични на членот 5 на НАТО

Американските претставници ги опишаа разговорите во Берлин како позитивни и рекоа дека Трамп во својот повик ќе се обиде да го турка договорот напред.

Тие предупредија дека Украина мора да го прифати договорот, кој, според нив, ќе обезбеди гаранции во согласност со членот 5 на НАТО – кој предвидува напад врз еден сојузник да се смета за напад врз сите.

„Основата на тој договор е да има навистина, навистина силни гаранции – слични на членот 5 – и многу силна одвратувачка моќ преку големината на украинската армија,“ изјави еден американски претставник анонимно.  

„Тие гаранции нема да бидат на маса засекогаш. Сега се на маса ако се постигне добар заклучок,“ додаде тој.

Трамп претходно исклучи формално членство на Украина во НАТО и се согласи со Русија дека аспирациите на Киев кон алијансата биле причина за целосната инвазија од Москва.

Мерц рече дека секој прекин на огнот мора да биде „обезбеден со значајни правни и материјални гаранции од САД и Европа, кои САД ги ставија на маса овде во Берлин“.

„Ова е навистина забележително. Многу важен чекор напред, кој го поздравувам,“ додаде тој.

Злосторнички напад  

Зеленски за разговорите со американската страна рече дека „овие разговори секогаш не се лесни“, но дека биле „продуктивни“. 

Официјален извор информиран за разговорите претходно изјави за АФП дека американските преговарачи сè уште сакаат Украина да се откаже од контролата врз источниот Донбас – составен од регионите Доњецк и Луганск.

Москва го контролира речиси цел Луганск и околу 80% од регионот Доњецк, според Институтот за проучување на војната со седиште во САД.

„Путин сака територија,“ рече изворот, додавајќи дека САД бараат Украина да се „повлече“ од регионите, а Киев одбива.

Еден од американските претставници призна дека нема договор за територијата.

Трамп изјави дека е неизбежно Украина да мора да отстапи територии на Русија – исход неприфатлив за Зеленски по речиси четири години одбрана на земјата.

Русија, пак, сигнализира дека ќе инсистира на своите клучни барања, вклучително и за територија и за Украина никогаш да не се приклучи на НАТО.

Портпаролот на Кремљ, Дмитриј Песков, изјави во понеделник дека Русија очекува САД да „ни ја достават концепцијата што се дискутира денес во Берлин“.

Мерц вети континуирана поддршка за Украина во борбата против она што го нарече „криминален напад на Путин“.

„Ќе можеме да постигнеме траен мир во Европа само заедно, со слободна и суверена Украина, силна Украина која може да се брани од руски напади сега и во иднина,“ рече тој.

„Судбината на Украина е судбината на цела Европа.“